ఊసుపోక – ఒత్తులేవీ…

(ఎన్నెమ్మ కతలు 32)

దీపారాధనక్కాదులెండి, భాషారాధనలో ఒత్తులమాట నేను చెప్పబోయేది. తెలుగు రాతల్లో వొత్తులేవీ అని అడుగుతున్నాను.

మనకున్న గొప్ప ఆస్తి వొత్తులూ, దీర్ఘాలూ, ద్విత్వాక్షరాలూను. ఇంగ్లీషు చూడండి, మనకున్న అక్షరాల్లో సగం కూడా లేవు. ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే,

మనం తెలుగులో రాస్తున్నప్పుడు వొత్తులూ, దీర్ఘాలూ తప్పనిసరిగా గమనించుకోవాలీ అని.

తెలుక్కి బొత్తిగా గుణింతాలు లేకుండా పోతున్నాయి. “మేఁవిలాగే మాట్టాడతాం” అంటూ నోరాడినట్టు కీళ్లాడించేస్తున్నారు కీబోర్డులమీద తెలుగు రచయితలు. అది చాలనట్టు, తెలుగు ఇంగ్లీషులో రాయడం కూడా బాగా ముదిరిపోయింది. అది చదవలేక నాప్రాణం కడగట్టిపోతోంది. అఆలు దిద్దుకున్నదినాలు తిరిగొస్తున్నాయి ఆమాటలు కూడబలుక్కు చదవలేక.

మాటవరసకి, ఓ పాఠకుడో పాఠకురాలో నాకు ఇంగ్లీషులో రాసారనుకోండి paathakulu అని. అసలు దీనికే నాలుగు రూపాంతరాలున్నాయి – pAThakulu, paaThakulu, paathakulu, patakulu – ఇలా ఎవరివీలుని బట్టి వారు రాసుకు పోతున్నారు. నేనయితే అది కూడబలుక్కుని చదవబోయి, పాటకులా, పాతకులా, పాఠకులా అన్న సందేహంతో ఆ ముక్కదగ్గరే పది క్షణాలు ఆగిపోతాను. మొదటి స్పెల్లింగే కరెక్టు అని చెప్పకండి. ఏది కరెక్టవునో ఏది కాదో అని కాదు, ఇన్నిరకాలూ ఎక్కడో అక్కడ కనిపిస్తునే వున్నాయి.

ఆమధ్య నాబ్లాగులో ఒకాయన ఇలాగే తమ అభిప్రాయం అర్థంతర తెలుగులో వెలిబుచ్చి, చివర et tu malati garu అని రాసేరు. చెప్పొద్దూ, కేవలం నా అజ్ఞానంచేతనే అది నాకు “థూ. మాలతి”లా గోచరమయింది! అసలు et తో మొదలయింది నాబాధ. ఇంగ్లీషులో రాస్తున్నప్పుడు, @ అనే రాయొచ్చు కదా. అది అర్థం చేసుకుని ముందుకి సాగబోతే, టియు కరక్కాయలా అడ్డు పడింది. ఇదేఁవిట్రా ఈయన ఇవాళ “థూ మాలతి” అన్నాడు, రేపు మరొకావిడ “ఛీ మాలతి” అనగలదు, అదీ నాబ్లాగులోనే అనుకుని చాలా “భాధా” పడిపోయి. ఆ te malatiకి అంటకత్తిరేసేశాను. ఆతరవాత తీరిగ్గా ఆలోచించగా నాకు తోచింది, పాపం ఆయన మంచిమనసుతోనే రాసేరు, తు అన్నది నిజానికి తూ (చూశారా దీర్ఘం) అంటే తూలిక అని. (అలాగే చి. మాలతికి చిరంజీవి మాలతి అని అన్వయం చెప్పుకోవచ్చు) కానీ చెప్పేను కదా నాకు తెలుగు ఇంగ్లీషులో చదవడం రాదు. మాబళ్లో ఆభాష నేర్పలేదు.

నేను స్కూల్లో యస్సెల్సీలో సంస్కృతం తీసుకున్నాను అభిమానభాషగా. ఆక్లాసులో నేను ఒక్కదాన్నే విద్యార్థిని. మామేష్టారు సంస్కృతంలో గొప్ప పండితులు. ఆయనకి ఇంగ్లీషు రాదు. అంచేత టీకా తాత్పర్యాలు ఆయన తెలుగులోనే చెప్పేవారు. ఆరోజుల్లో statewide పరీక్షలు మాత్రం ఇంగ్లీషులో జరిగేవి. అంచేత నేను చెప్పుకోడానికి – చదువుతున్నది సంస్కృతం, అర్థం చేసుకుంటున్నది తెలుగులోనూ, పరీక్షలు రాయడం ఇంగ్లీషులోనూ అన్నమాట. అలా ఏకకాలంలో మూడు భాషల్లో తల పెట్టేసేను నాప్రయత్నమేమీ లేకుండానే. ఈరోజుల్లో “మేం ఇంగ్లీషు బళ్లో చదువుకున్నాం అంచేత మాకు తెలుగు రాదు” అనేవారు ఈవిషయం గమనించాలి. అసలు ఆనాటి రచయితలు చాలామంది అనేక భాషల్లో నిష్ణాతులు. గత పాతికేళ్లలోనే వచ్చింది “ఒక భాష కంటె ఎక్కువ చదవలేం, మాటాడలేం” అన్న వాదం.

ఆ సంస్కృతం రోజుల్లోనే నాకు తెలిసింది భాషాసౌందర్యం, మాధుర్యం సంగతి కూడా. ఏ కావ్యమో గుర్తు లేదు కానీ, మా మేష్టారు అన్న మాట మాత్రం ఇప్పటికీ గుర్తుంది, ఆయనముఖకవళికలలో వేదన ఈరోజుకీ నామనసులో స్ఫురిస్తుంది తలుచుకుంటే.

నేను శ్లోకాలు చదువుతున్నప్పుడు ఆయన “మందాకినీ వృత్తాలమ్మా, చక్కగా చదివితే బాగుంటాయి” అనేవారు తలొంచుకుని పుస్తకంలోకి చూస్తూ.

నాకేమో అలా చదవడం వచ్చేది కాదు. పాపం ఆయన ఎంత బాధ పడ్డారో నాలాటి చేలా దొరికినందుకు.  ఇప్పుడు అమెరికాలో తెలుగు పాఠాలు చెప్తుంటే నాకు మరింతగా తెలుస్తోందది.

కంప్యూటరులో తెలుగు రాయడం వచ్చేక ఇప్పుడా బాధ వున్నట్టులేదు. ‘బాధ’లో ఒత్తు ‘బా’కా ‘దా’కా అని ఆలోచించి రాసేవాళ్లు తగ్గిపోతున్నారనుకుంటే నాకు చాలా బాధేస్తుంది సుమండీ. నాకు తెలీకడుగుతానూ, శ్రీకంఠం పేరుగలవాడు శ్రీకంటం అని రాసుకోగా చూశారా ఎవరైనా? బ్రహ్మానందంగారు బెమ్మానందం అని రాస్తే ఒప్పుకుంటారా? అంచేత, తెలుగు తెలుగులో రాయడమే కాక వొత్తులున్నచోట వొత్తులు పెట్టాలి అని నేను గట్టిగా ప్రతిపాదిస్తున్నాను. అంతేకాదు వేరొక చోట పెట్టరాదు అని కూడా సవినయంగా మనవి చేసుకుంటున్నాను. ఉదాహరణకి అస్తి అంటే ఉంది అని అర్థం. ఆస్తి అంటే డబ్బూ, దస్కం, అస్థికలు అంటే ఎముకలు. ఆస్థికలు అన్న మాట లేదు.

సంస్కృతంలో చాలా నియమాలున్నందున అనుకుంటాను నాకు భాష రాకపోయినా, ఆపట్టింపులు ఒంట బట్టేశాయి. స్పష్టంగా మాటాడ్డం, ఒత్తులూ పొల్లులూ పెట్టవలసినచోట పెట్టడం – నేను జాగ్రత్తగా చూసుకుంటాను.

ఇంతకీ ఇదంతా ఎందుకు మొదలు పెట్టేనంటే, నాలుగురోజులకిందట నెటిజన్ నాటపామీద ఓ మాట రాసేరు. అందులో ఆయన నా “కథామాలతీయం”లో ప్రస్తావించిన శ్చ కీ ఛ్చ కీ తేడా లాటి విషయాలు చెప్పమని అడిగేరు. ఆ దృష్టి నాకెలా వచ్చిందో ఓ ముక్క రాద్దాం అనిపించి మొదలెట్టేనన్నమాట.

నారాతలు చదువుతుంటే ఎదురుగా కూర్చుని మాటాడుతున్నట్టే వుంటుంది అంటున్నారు చాలామంది. దానికి కారణాలేమిటో తెలుసా? మనది మౌఖిక సాహిత్యం. మనం ముఖతః విని తెలుసుకునేదే ఎక్కువ. చదువురానివాళ్లు అంటూ నిజంగా లేరు మనకి. బడికెళ్లి అక్షరాలు దిద్దుకోకున్నా విశేషమయిన తెలివితేటలు చూపగలవారు మనచుట్టూ నిత్యం కనిపిస్తారు.

రాయడం వచ్చేక కూడా మనకథల్లో ఆ మౌఖిక సాహిత్యం పోకడలు పూర్తిగా నశించిపోలేదు. ఆ ఛాయలు మనకథల్లో కనిపిస్తాయి. నాకథలు ఎదురుగా వుండి చెప్తున్నట్టు వుండడానికి కారణం – రాస్తున్నప్పుడు ఆమాటలు నాతలలో ఒకటికి పదిమార్లు పలుక్కుని ఎలా వినిపిస్తున్నాయో చూసుకుంటాను. ఒకే వాక్యం మళ్లీ మళ్లీ చదువుకుని ఎలా “వినిపిస్తోందో” పరీక్షించుకుంటాను.

రెండో కారణం, మాటల ఎంపిక కూడా. ఏం చెప్తున్నాం అన్నది కేవలం నిఘంటువులో వెతుక్కోడం మాత్రమే కాదు కదా. సందర్భం, పాత్ర, కాలం – ఇవన్నీ కూడా ఏమాట ఎక్కడ నప్పుతుందో చూడ్డానికి అవసరమే.

గొల్లపూడి శ్రీనివాస్‌గురించి తీసిన విడియో చూశాను సౌమ్య బ్లాగులో చూసి. శ్రీనివాస్ ఉదంతం హృదయవిదారకం. అతనిపేరుమీద డైరెక్టర్లకి ప్రోత్సాహిస్తూ పురస్కారం ఇవ్వడం మెచ్చుకోదగ్గ విషయం. విడియో హృద్యంగమంగా చేశారు. రెండుసార్లు చూశాను. రెండోసారి చూసింతరవాత కొంత అలవాటు పడ్డాను ఆభాషకి కానీ మొదటిసారి నాకు అందులో ఇంగ్లీషు బాధ కలిగించింది. పేరుకే తెలుగు విడియో కానీ అది ఏ ఇంగ్లీషువాడు చూసినా – ఇండియనింగ్లీషు తెలిసివాడు – తేలిగ్గా అర్థమయిపోతుందేమో అనిపించింది.

నేను విషయాన్ని పక్కదారి పట్టించేను అని కోప్పడకండి. నాకు తెలుగంటే వున్న అభిమానం మూలంగా ఇది నన్ను మాత్రమే బాధించిందేమో. నేను విడియోనీ, అక్కడ ఆవిష్కరించిన ప్రధానాంశాన్నీ కించపరచడంలేదు. అది నాఉద్దేశం కాదు. ఈ విడియో చూసేవారందరూ ఇంగ్లీషుకి అలవాటు పడ్డవారే కనక, ఈసంగతి వారికి తట్టలేదు అని కూడా అనుకుంటున్నాను.

“ఈరోజుల్లో అందరూ అలాగే మాటాడుతున్నారు, శ్రీనివాస్ కూడా అలాగే మాటాడేవాడు” అనుకోవచ్చు కానీ, సాహిత్యానికీ వాస్తవానికీ అదే తేడా. వాస్తవంలో మీరు మీ ఇంట్లోనో, స్నేహితులతోనో మాటాడుతున్నప్పుడు ఇలాగే మాటాడతారేమో. కానీ, తెలుగుకథకి కథ చెప్పడంతో పాటు మరొక ధ్యేయం, ప్రయోజనం కూడా వుంది. అది భాష. నిజానికి మేం ఇలాగే మాటాడతాం అనేవారు కూడా ఇంట్లో పెద్దలముందూ, హాస్టల్లో స్నేహితులతో మాటాడుతున్నప్పుడూ ఒకే భాష వాడరు కదా.

ఇంగ్లీషు పదాలవాడకాన్ని తెలుగు భాషాభివృద్ధి సూచకం అంటున్నారు. దానికి వుదాహరణగా బస్సు, రైలు, లైటు వాడడంలేదా అంటున్నారు. నిజమే. నేను కూడా కొన్నిపదాలు వాడతాను.

రావిశాస్త్రి ఇంగ్లీషు పదాలు వ్యంగ్యానికో హాస్యానికో వాడతారు. నేను కూడా అంతే. నా “విషప్పురుగు” కథలో ఇంగ్లీషు మేష్టరు తెలుగులోనూ, తెలుగు మేష్టరు ఇంగ్లీషులోనూ తమ అభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చుతారు. అది ఆనాడు భాషతీరు మీద నావ్యాఖ్య. ఇంగ్లీషువాడు పాలించేరోజుల్లో పాలకులభాష మాటాడడం గొప్ప. అప్పట్లో భమిడిపాటి కామేశ్వరరావుగారు రాసిన “రెండో భాషగా తెలుగు”మీద కథ ఇంగ్లీషువాడి హయాంలో ఇంగ్లీషు చదువుకున్న తెలుగువాడు పెట్టిన ఇంగ్లీషుబళ్లో తెలుగు మాష్టారి స్థానం చదివితే తెలుస్తుంది నాకథలో వ్యంగ్యం.

నా రెండో కారణం – మనసంస్కృతిలో లేని అలవాట్లు మాటాడుతున్నపుడు. దానికి మంచి వుదాహరణ థాంక్స్. తెలుగు సంస్కృతిలో ఇది లేదు. “సంతోషం నాయనా”, “అమ్మకడుపు చల్లగా వెయ్యేళ్లు వర్థిల్లు తల్లీ”, “నీ ఋణం తీర్చుకోలేను” “దండాలు బాబూ” – ఇలా పలువిధాల కృతజ్ఞతలు తెలియజేసుకోడం మన సాంప్రదాయం. ఈ ధన్యవాదాలూ, కృతజ్ఞతలూ, నెనరులూ, పాశ్చాత్యసంప్రదాయంలోనివి. అంచేత నాకు ఇప్పటికీ, థాంక్సుతో సరిపెట్టేయడమే నయం అనిపిస్తుంది.

కథ చెప్పడం ఒకరకంగా ఇంట్లో పెద్దలముందు మాటాడడంలాటిదే. పాఠకులు ఎవరో మీకు తెలీదు కనక కొత్తవారితోనో, పెద్దవారితోనో మాటాడుతున్నట్టే వుండాలి కథనం. నేను ఎదురుగా వుండి చెపుతున్నట్టే రాసినా, సభామర్యాదలు పాటించడం అందుకే.

ఇక్కడే మరోమాట కూడా చెప్పాలి. నిన్న మహేష్ కుమార్ టపా చూశాను. అక్కడ ఒక వ్యాఖ్య “బ్లాగులకి తెలుగు పత్రికల విలువ ఎన్నటికీ రాద”న్నది. అది నేను అంగీకరించను. ఈనాటి తెలుగుబ్లాగుల్లో కథలూ, కవితలూ, వ్యాసాలూ ఏ సాహిత్యపత్రికకీ తీసిపోని స్థాయిలో వుంటున్నాయి. రాధిక, నిషిగంధ, బుల్లోజుబాబా, స్వాతికుమారి కవితలూ, తెలుగుపద్యం బ్లాగులో తెలుగుపద్యాల విశ్లేషణా, చదువరి, తెలుగు ‘వాడి’ని బ్లాగుల్లో రాజకీయాలూ, నెటిజన్ బ్లాగులో వివిధ అంశాలూ – ఇలా విస్తృతంగా సాహిత్య కృషి జరుగుతోంది. సౌమ్య బ్లాగులో పరిచయం చేస్తున్న విశ్వసాహిత్యం అసంఖ్యాకంగా పాఠకులనాకట్టుకుని, పుస్తకం.నెట్ అన్న ప్రత్యేక సైటు పుట్టడానికి కారణమయింది. తెలుగులో కేవలం పుస్తకాలనీ, రచయితలనీ పరిచయం చేయడానికి అంకితమయిన ఏకైక సైటు ఇది. నిజానికి ప్రింటు పత్రిక ఇలాటిది లేదు. నాకు పేరు గుర్తు లేదు కానీ 20 శతాబ్దం పూర్వార్థంలో ఏదో ఒక పత్రిక వుండాలి ఇలా సాహిత్య చర్చలు చెయ్యడానికి మాత్రమే అంకితమయినది. రెంటాల కల్పన ఈమధ్య అట్టే రాయడంలేదు కానీ తన బ్లాగు కూడా మంచి సాహిత్య పత్రిక కోవకే చెందుతుంది.

ఒట్టి బ్లాగు అన్నపదం అధిగమించి, సాహిత్యాన్ని అందిస్తున్న బ్లాగులు చాలా వున్నాయి. బహుశా మనం బ్లాగు అన్న పదాన్ని వదిలేసి, ఇక్కడ సృష్టిస్తున్న సాహిత్యానికి అనుగుణంగా మరో పదం సృష్టించి వాడుకలోకి తెస్తే బాగుంటుందేమో.

ఒత్తులూ, దీర్ఘాలూ మర్చిపోకండేం!

(15 ఏప్రిల్ 2009)