ఊసుపోక – కావలెను తెలుగుకథలకి తెలుగుపదాలు!

(ఎన్నెమ్మ కతలు 34)

ముందుటపాలో ఒత్తులూ, గుణింతాలగురించి రాస్తున్నప్పుడు కొన్ని తప్పులు దొర్లేయి. అబ్రకదబ్రగారు చెప్పేక చూసుకున్నాను. వారికి ధన్యవాదాలు. అందులో అక్షరదోషాలు కనిపించినమేరకి దిద్దుకున్నాను. ఆయన ప్రస్తావించిన రెండోవిషయం

రెండుమాటలమధ్య విరామాలగురించి. ఇది ఆలోచించాలి.

అసలు తెలుగులో విరామచిహ్నాలు లేవు. పూర్వకవులు ఘంటం పిడికిట సంధించి, తాటాకుమీద ఈచివరినించి ఆచివరికి రాసుకుపోయేవారు ఆపకుండా. ఘంటం ఆపడం తాటాకు చివరికొచ్చినప్పుడే కానీ వాక్యం అయిపోయినప్పుడు కాదు. దరిమిలా ముద్రణాయంత్రాలు వచ్చేక విరామచిహ్నాలు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చేయి.

ఫుల్‌స్టాపు ఉపయోగం బాగానే వుంది కానీ కామాలూ, కొటేషను మార్కులూ (దీనికి తెలుగేమిటో నాకు తెలీదు) మాత్రం ఇంకా కుదురుకున్నట్టు లేదు తెలుగులో.

ప్రస్తుతం నాసందేహం విశేషణానికీ విశేష్యానికీ మధ్య విరామం (స్పేస్) అవసరమా కాదా అని. నల్లనివాడు ఒకే పదం, ఆవుపాలు ఒకే పదం. కానీ కొన్నిమాటల్లో విరామం పెడితే అర్థాలు మారిపోతాయి. “అన్న మాట”లో “అన్న” అన్నది విశేషణం. “అన్నమాట” విశేషణం కాదు.

నాకు ఈవిషయంలో నిశ్చితమయిన అభిప్రాయాలు లేవు. నాకు LCD Screenలో ఒకొకప్పుడు అక్షరాలు సరిగ్గా కనిపించవు. బ్రౌజరు కారణం కావచ్చు, ఫాంటు కారణం కావచ్చు, ఏదయితేనేం కాయితంమీద కంటే కంప్యూటరుమీద చదవడం కష్టం. అంచేత నేను నా స్క్రీనుమీద ఎలా కనిపిస్తోందో దాన్నిబట్టి, మాటలు కలిపి వుంచడమో, విడదీయడమో చేస్తున్నాను. ఈవిషయంలో ఏది ఒప్పు అన్నది భాషాశాస్త్రజ్ఞులే చెప్పాలి. వ్యాకరణవిశేషాలకి సంబంధించినంతవరకూ ఇంతే కత.

ఇక కథారచన విషయంలో - తెలుగుకథ తెలుగులోనే రాయాలని నా ధృఢమయిన అభిప్రాయం. ఈరోజుల్లో మనమాటల్లో కనీసం సగానికి సగం ఇంగ్లీషు వుంటుంది. అదే వాస్తవం, సహజం అంటున్నారు కొందరు. నాకు అలా అనిపించదు. ఎందుకంటే ఒక తెలుగువాడు మరొక తెలుగువాడికి కథ చెప్తున్నప్పుడు, రచయిత వేరూ, కథకుడు వేరూను. రచయిత నిత్యజీవితంలో ఇంగ్లీషే మాటాడుతూ వుండొచ్చు. అందుకు భిన్నంగా కథకుడిచేత రచయిత కథని మంచి తెలుగులో చెప్పించవచ్చు. అంటే అలవాటుతోపాటు సాహిత్యవిలువలు కూడా పనిచేస్తాయి కథకుడిమీద.

తెలుగుసాహిత్యంలో ధ్వనికీ, వక్రోక్తికీ ప్రాధాన్యం వుంది. అంటే వున్నది వున్నట్టూ, చూసింది చూసినట్టూ కాక, అలంకారవిశేషాలతో కథని మరింత ఆకర్షణీయం, మనోరంజకం చేయడం.

“వాడికి కోపం వచ్చింది” అన్న వాక్యానికీ “వాడు అగ్గిరుద్రుడయిపోయేడు” అన్న వాక్యానికీ తేడా ఏమిటంటారు?

బసవరాజు అప్పారావుగారు ఒకకవితలో “బుల్లి పాపాయి ఇల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్లిపోయేడు” అంటారు వారి బాబుని తలుచుకుంటూ. చూడండి ఎంత సాధారణమయిన వాక్యం ఎంత విషాదాన్ని నింపుకుందో.

భాష కథని పటిష్ఠం చేస్తుంది. మంచివిషయాలు చెప్పడం ఒక ఎత్తయితే, మనసుకి హత్తుకునే పదాలు కూర్చి చెప్పడం మరో ఎత్తు. అలాటికథకే పాఠకుడు స్పందిస్తాడు.

మరి స్పందన అంటే ఏమిటి? కథ చదువుతుంటే, ఇంకా చదవాలనిపించడం స్పందన. కడవరకూ ఆపకుండా చదవడం స్పందన. చదివినతరవాత దాన్నిగురించిన తలపులు మనసులో కొనసాగడం స్పందన. దాన్ని పొడిగించుకుంటూ పోయి మరోకథకి నాంది పలకడం స్పందన. ఇలాటిస్పందన వున్నప్పుడే మళ్లీ మళ్లీ చదవాలనిపిస్తుంది. లేకపోతే, ఒకసారి చదివి అందులో ఏం వుందో తెలుసుకుని పక్కన పెట్టేస్తారు. లేకపోతే అబిడ్సులో అణాపరకకి అమ్మేస్తారు,

ఇంతకీ నేనంటున్న స్పందన కావాలంటే దానికి తగినభాష కావాలి. ఈరోజుల్లో చాలామంది కథలు నిజంగా చదవడంలేదు. అక్కడక్కడ చదివేసి, సుమారుగా అందులో భావాలు తెలుసుకుని పక్కన పెట్టేస్తున్నారు. నెట్టులో అయితే వ్యాఖ్యానాలు కూడా పెట్టేస్తున్నారు. అది కథని ఆస్వాదించడం అనలేను నేను. అలా చదివేవారే ఇంగ్లీషూ తెలుగూ కలిపి రాసినభాషకి అభ్యంతరాలు చెప్పరు కూడా.

అసలు నేను మొదట అడగాల్సింది “మీరు తెలుగుకథ రాస్తున్నారా? ఇంగ్లీషుకథ రాస్తున్నారా?” అని. తెలుగుకథ తెలుగులోనే ఎందుకు రాయాలి అని అడిగితే నేనేమీ చెప్పలేను. ఏమో మరి, దానిలో ఏదో తర్కం వున్నట్టుంది. అందుకూ. …

నేను కూడా తెలుగుకథల్లో ఇంగ్లీషు అప్పుడప్పుడు వాడతాను. దానికి రెండు కారణాలున్నాయి. మన సంస్కృతిలో లేని సాంప్రదాయాలూ, ఆచారాలూ మాటాడుతున్నప్పుడు, అదంతా తెలుగులోనే చెప్పాలంటే కృతకంగా వుంటుంది. అంత బాధపడి తెలుగులో రాస్తే చదివేవారికి నేనేం చెప్తున్నానో తెలీకపోవచ్చు కూడా. రెండోది, హాస్యానికి. “He told you కదా” అంటే నాకు హాస్యంగానే అనిపిస్తుంది. చివర “కదా” చేర్చడం ఎందుకు? కదా చేరిస్తే అది తెలుగు అయిపోతుందా? లేక, ఆ ఒక్క మాటకీ ఇంగ్లీషులో సమానార్థకం లేకనా? ఇంతకంటె మంచి ఉదాహరణ వారాలు చేసుకోడం తెలుగుజాతికి ప్రత్యేకమయిన సంప్రదాయం. వారాలబ్బాయిమీద తెలుగువారు చదువుకోడానికి తెలుగుకథ రాసి, వీక్లీబాయ్ అని పేరు పెట్టడం నాకు హాస్యాస్పదంగానే కనిపిస్తుంది. ఏ ఇంగ్లీషువాడికయినా వీక్లీబాయ్ అంటే అర్థం అవుతుందా? అవదు. వారాలబ్బాయి అన్నమాట వినని తెలుగువారుంటే, వారికి కూడా వీక్లీబాయ్ అంటే ఏమిటో అర్థం కాదు.

నేను వెనక చెప్పిన సూజీ కథ తీసుకోండి. అది అమెరికాలో జరిగింది కనక సహజంగానే ఇంగ్లీషువాతావరణం, ఇంగ్లీషుబతుకుకి అవసరమయిన ఇంగ్లీషుమాటలు వాడవలసివస్తుంది. నేనే ఆకథ తెలుగులో రాస్తే, బహుశా వీలయినంతవరకూ తెలుగు సమానార్థకాలు వెతికి, వీలుకానిచోట మాత్రం ఇంగ్లీషుమాటలు పెడతాను. ఉదాహరణకి వాక్‌కి తెలుగు నడక, వ్యాహ్యాళి - ఇలా ఏవో వుండొచ్చు కానీ ఈనాడు వాడుకలో వున్న వాక్ అన్న మాటకి అవి సరి కావు. అలాగే బేబీసిటింగ్ కూడా ఆమధ్య హైదరాబాదులో ఏవో తెలుగుపదాలు విన్నాను కానీ నాకు అవి సరిగ్గా మనసున నాటలేదు కనక బేబీసిటింగు అనే అంటాను. అలాగే బ్రౌజరూ, ఫాంటులు మొదలయినవి.

ఆమధ్య ఒక తెలుగుఅబ్బాయి “ఎవ్వరీ మనోహారిణి” పాట (ఘంటసాలవారు పాడింది) పంపించాడు అర్థాలు చెప్పమని. అతనికి కొంచెం తెలుగు అర్థం అవుతుందిట. కానీ ఈపాట చాలా బాగుండడంచేత క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవాలని వుందని రాసేడు. నాకు వెంటనే కలిగిన సందేహం ఈ అబ్బాయికి ఎంత తెలుగు వచ్చు? నా అనువాదం ఎంత తేలికభాషలో వుండాలి? అని. అప్పట్లో నాకు వేరే పనులు ఎక్కువగా వుండడంచేత, “నీకెంత తెలుగు తెలుసు, ఆపాటలో ఏమాటలు నీకు అర్థం అయేయీ” అంటూ శోధనకి దిగకుండా, ఇంగ్లీషులోనే అర్థాలు రాసి పంపించేసేను. అతను దానికే ఎంతో పొంగిపోయి, తెలుగుభాష ఇందుకే మధురంగా వుంటుందంటారని చెప్పి, “అర్థాలు తెలుగులోనే రాసి పంపగలరా?” అని మళ్లీ అడిగేడు. చెప్పొచ్చేదేమిటంటే, తెలుగుభాష మనసుని రంజింపజేయగల భాష. కథలు చెప్పినప్పుడు, కథలో ఏం చెప్పేం అన్న అంశంతో పాటు ఏశబ్దతరంగాలతో పాఠకుడిని అలరిస్తున్నాం అన్న అంశం కూడా ఆలోచించుకోవాలి. “సండే రండి, మండే పొండి” అంటే ఇంగ్లీషు అలవాటయినవారికి అది సహజంగానే కనిపిస్తుంది. కానీ తెలుగంటే పడిచచ్చే నాలాటివారికి “ఆదివారం రండి. కాస్సేపు కబుర్లాడుకుని సోంవారం వెళ్లొచ్చు” అన్నవాక్యంలో వున్న ఆత్మీయత గోచరించదు.

నేను రావిశాస్త్రి భాషని పదేపదే మెచ్చుకుంటాను కానీ నాకు ఆరుద్రకవితలు కూడా అంత ఘనంగానూ తోస్తాయి. చాలా మామూలుమాటలతో మనసుని పట్టి కుదిపేసే వాక్యాలు సృష్టించగలరాయన. ఇప్పుడు నేను ఉదాహరణలు వల్లించలేను కానీ ఎప్పుడో 1950లలో రాసిన రేడియో నాటిక, సీతాకోకచిలకలు, విన్ననాటి అనుభూతి నామనసులో ఇప్పటికీ అలానే వుంది పచ్చగా.

పోగా తెలుగు నిలబెట్టుకోడంగురించి ఒకమాట. భాష సజీవం. వాడుకలో వున్నమాటలు వుంటాయి. లేనివి పోతాయి అని అంటున్నారు కొంతమంది. మరి మనం వాడుతుంటేనే కదా వాడుకలో వుండేది. ప్రత్యేకించి “వాటిని వాడి నిలబెట్టడానికి” అంటూ వేరే జనాలు వుండరు కద. “మనమే ఆ వాడేవాళ్లం, మనమే తెలుగు మాటలాడదాం” అన్న స్పృహ మనకే వుండాలి మరి.

నాలుగేళ్లక్రితం నేను మల్లాది రామకృష్టశాస్త్రిగారి కథ “సోహం” అనువాదం చేస్తుంటే “మంచిమాట చేసుకువచ్చాను” అన్న వాక్యం కనిపించింది. నాకు ఆమాట తెలుసు కానీ కథలో చూసేవరకూ స్పృహలో లేదు. “మంచిమాట చేసుకురావడం” అంటే పూటకూళ్లమ్మ ఇంట భోజనం ఏర్పాట్లు చేసుకురావడం. అందాకా ఎందుకు? మొన్నీమధ్య “చాతకపక్షులు” రాస్తున్నప్పుడు ఎరేంజిమెంట్లు అంటే ఏర్పాట్లు అని జ్ఞాపకం తెచ్చుకోడానికి నాకు మూడువారాలు పట్టింది. వాడుకలో లేకపోవడం అంటే అదే.

మాకిదేమీ అక్కర్లేదు అనుకునేవారివిషయంలో బాధే లేదు. తెలుగుకథ రాస్తున్నాం అని మాత్రం నాకు చెప్పకండి. అవి చదివి అర్థం చేసుకునేస్థాయి నాకు లేదు.

ఇది చాలనుకుంటాను తెలుగుకథలో తెలుగుభాష అవసరం చెప్పడానికి.

చివరిమాటగా మీరు అందరూ అంటే నాకు గౌరవం. అలాగే మీరు కూడా భాషమీదా సాటి పాఠకులమీదా గౌరవం చూపిస్తారన్న నమ్మకం. ఎదటివారిని గౌరవించడం కూడా నాగరికతలో భాగమే కదా. నేనంటే గౌరవం వున్నవారు నాబ్లాగులో దుడుకుమాటలాడితే నాకు బాధగా వుంటుంది.

ఇంక మీదే ఆలస్యం. సుజాతా, నెటిజన్, ఇంకా ఈకతలు చదివినవారందరూ, ఫలశృతిగా కథలు రాసేయండి మరి. బహుమానం ఏం ఇవ్వను? నా తెలుగుసంతకం ఇవ్వనా? J. పోస్టుఖర్చులు నావే!

(20 ఏప్రిల్ 2009)