ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారిగారు – జానపదసాహిత్య విదుషీమణి.

కృష్ణకుమారిగారు జానపదసాహిత్యం,  స్త్రీలసాహిత్యంలో విశేషకృషి చేసిన ఆద్యులలో ఒకరు. ఆమె రంగంలో ప్రవేశించేనాటికి, జానపదవాఙ్మయానికి సాహిత్యస్థాయి లేదు. ఆనాటిపండితులదృష్టిలో అది కేవలం పామరులు ఎవరికి తోచినట్టు పాడుకున్న పాటలూ, చెప్పుకున్న కథలూ మాత్రమే.

యూనివర్సిటీలలో పండితులఆదరణకి నోచుకోని ఒక సాహిత్యప్రక్రియని చేపట్టి, దానికి సాహిత్యస్థాయి కల్పించిన విదుషి కృష్ణకుమారిగారు.

ఆనాటిపరిస్థితిలో జానపదవాఙ్మయ అధ్యయనాన్ని ఆమె మూడు భాగాలుగా విభజించారు. మొదటిది జానపదవాఙ్మయాన్ని సాహిత్యంగా గుర్తించనిరోజులు, రెండోదశలో జానపదుల పాటలూ కథలూ సేకరించడం మాత్రమే జరిగింది. మూడో దశ కృష్ణకుమారిగారు రంగంలో ప్రవేశించిన తరవాత ఆమె చేపట్టి, జానపదవాఙ్మయానికి సాహిత్యవిలువలు ఆపాదించి, సాధికారంగా నిరూపించినదశ.

జానపద సాహిత్యాన్ని విశ్లేహించేవిధానంలో నూతనపద్ధతులు ప్రవేశపెట్టిన ఘనత కృష్ణకుమారిగారిదే. గణితశాస్త్ర సూత్రాలు ప్రాతిపదికగా జానపదసాహిత్యం విశ్లేషించాలని సశాస్త్రీయంగా నిరూపించి చూపించారు.

ఈసాహిత్యప్రక్రియని అధ్యయనం చేయడానికి మడతకుర్చీ అధ్యయనం (armchair research) పనికిరాదంటారు కృష్ణకుమారిగారు. ఆఫీసులోనో లైబ్రరీలోనో కూర్చుని పుస్తకాలు చదివి జానపదసాహిత్యాన్ని అవగాహన చేసుకోడం జరగదు. జనపదాలకి వెళ్లి, ఆకథలు చెప్పేవారితోనూ, పాటలు పాడేవారితోనూ మాటాడాలి. దానికి ఎంతో ఓపిక కావాలి. జనపదులతో మాటాడుతున్నప్పుడు వారికి అర్థమయే భాషలో మాటాడాలి. వారు చెప్పింది సావధానంగా విని, నిశితంగా పరిశీలించి, ఒక అవగాహన ఏర్పరుచుకోవాలి. విశ్లేషించేవిధానంలో కొన్ని ప్రత్యేకసూత్రాలు పాటించాలి అంటారామె.

తాను స్వయంగా అనేక పల్లెలికి వెళ్లి లెక్క లేనన్ని స్త్రీలపాటలూ, కథలూ సేకరించారు. టేపురికార్డులవంటి పరికరాలు లేనిరోజుల్లో, ప్రయాణసౌకర్యాలూ అంతంత మాత్రమే అయిన ఆ రోజుల్లో ఆమె ఎంత సమాచారం సేకరించేరో చూస్తే ఆమె నిష్ఠ ఎంత పటిష్ఠమయినదో తెలుస్తుంది మనకి. 

కృష్ణకుమారిగారు స్వతహాగా సాధుశీలి. ఆమె కవితలలో, విమర్శలలో ఆ తత్త్వాన్నే ఆహ్వానిస్తారు. అగ్నిపుత్రికి తన ముందుమాటలో తనకవిత “నాకు నేనుగా చేసే అంతరంగావిష్కారం మాత్రమే” కానీ తన కవితలో

 అనల్ప కల్పనా శిల్పం లేదు

అంగార తల్పం లేదు

నాకవిత తళతళల్లో

అసలేటి బంగారపుటిసుక

మిసమిసలు లేవు

అమృతం లేదు.

 … … …

అనుభవంతో పరిమళించే

ఫలసంపెంగలాంటి

అంతరంగం నిండిన నా కవితలో

లోకంమీద అసహనం లేదు

- అంటారు.

ఆమె లెక్చరరుగా పని చేస్తున్నరోజుల్లో విద్యార్థులతో కాశ్మీర్ విహారయాత్రకి వెళ్లినప్పటి అనుభూతులు “కాశ్మీర దీపకళిక”లో ఆవిష్కరించి, యాత్రారచనకి కొత్తబాట వేశారు. “అది కేవలం ఒక యాత్రాకథనం కాదు, అది ఒక వచన కావ్యం” అంటారు ప్రొఫెసర్ చేకూరి రామారావుగారు ఈ పుస్తకానికి ముందుమాటలో. ఇందులో కాశ్మీరదేశపు విశేషాలతోపాటు రచయిత్రి కవితాత్మ కూడా అద్భుతంగా ఆవిష్కరించడం జరిగింది అంటారు డా. వైదేహి శశిధర్ (లింకు ఈవ్యాసం చివరలో ఇచ్చాను.). 

ఉదాహరణకి, ఈ వాక్యాలు చూడండి.

విశాలమైన మైదానంలో ఎక్కడ చూసినా కళ్ళు తనిసేంత పచ్చగా గడ్డిపరుపు చుట్టూ చూపుమేర దూరాన అన్ని శిఖరాలూ ఇంచుమించు హిమావకుంఠనంవల్ల తెల్లగా మెరుస్తున్నాయి. సూర్యకాంతి ప్రతిఫలనం వల్ల తళతళలాడే ఆ శిఖరాల్ని చూస్తుంటే అందగత్తెలంతా ఒకరిభుజాల్ని మరొకరు రాచుకుంటూ వరసగా చేరి, పడీపడీ నవ్వుతున్న భావన కలుగతోంది. మంచు లేనిచోట నల్లగా మెరిసే పర్వతశరీరం బాగా తుడిచి నునుపు చేసి నూనె దూమెరుగ్గా రాసిన ఇనుపముక్కలా ఉంది.

ప్రముఖ కవి నాయని సుబ్బారావు, హనుమాయమ్మ దంపతుల జ్యేష్ఠపుత్రిక కృష్ణకుమారిగారు. జననం గుంటూరులో 1930లో. ఒక తమ్ముడు, ముగ్గురు చెల్లెళ్లు.

కృష్ణకుమారిగారు అక్షరాలా ఉగ్గుబాలతో కవిత్త్వతత్త్వం ఆకళించుకున్న కవయిత్రి. సుబ్బారావుగారు ప్రముఖసాహితీవేత్తలతో జరుపుతున్న చర్చలు వింటూ చిన్నతనంలోనే నలుగురిలో నిర్భయంగా మెలగడం, మాటాడడం నేర్చారు ఆమె.

స్కూలుచదువు నరసరావుపేట, శ్రీకాకుళం, కాలేజీచదువు గుంటూరులోనూ, అయిన తరవాత తెలుగు యం.యే. చెయ్యడానికి విశాఖపట్నం వెళ్లారు 1948లో. అక్కడ ఉన్న మూడేళ్లూ ఆమె సాహిత్యాభిలాషని తీర్చి దద్దడానికి ఎంతగానో తోడ్పడినాయి.  అంతకుముందే, ఆమె బి.యే. చదువుతున్న రోజులలో ఆంధ్రులచరిత్ర క్లాసులో రాసుకున్న నోట్సు ఆధారంగా “ఆంధ్రులకథ” అన్న పుస్తకం రాసి ప్రచురించారు. అప్పటికి ఆమె వయసు 18 ఏళ్లు. ఆపుస్తకం ఆనాడు స్కూళ్లలో పాఠ్యపుస్తకంగా తీసుకుంది ఆంధ్రప్రభుత్వం.

విశాఖలో ఉన్నప్పుడు ఆమెకి అనేకమంది ప్రముఖ రచయితలతో పరిచయం అయింది. కృష్ణకుమారిగారు విశేషంగా సాహిత్యసభలలో, నాటకాలలో పాల్గొంటూ, తన సాహిత్య కృషికి బలమైన పునాదులు వేసుకున్నారు.

కృష్ణకుమారిగారికి విశాఖపట్నంతో కలిగిన అవినాభావసంబంధం, విశాఖపట్నం అంటే ఆమె ఏర్పర్చుకున్న ఆత్మీయతా “విశాఖ, నా నెచ్చెలి” అన్న కవితలో సాక్షాత్కారమవుతాయి మనకి. విశాఖపట్నంతో ఏమాత్రమయినా పరిచయం వున్నవారిని ఆర్ద్రంగా తాకుతుంది ఈ కవిత.

ఉత్తుంగ తరంగ తాడిత

పృథు శిలా సంకులిత

సైకత తీరాన

ఈ విశాఖలో

నా అడుగుల ముద్రలు

ఎన్నెన్నో ఏళ్ల వెనుక!

నేను నడిచిన తీరరేఖల

నిస్తుల సౌందర్య కాంతులు

నిండుగా మెరిసిపోతూ

ఇప్పటికీ నాలో!

…        …        …

కర్పూర గంధస్థగిత

నిర్భర మరుద్వీచికలా

చల్లగా చుట్టుకునే

చెరపరాని స్మృతి విశాఖ

నాకూ ఈగడ్డకూ మధ్య

కాలం దించిన నీలితెరలు

భవనాలై రాజ మార్గాలై

కిటకిటలాడే

ఆశేష జనసందోహ సంభ్రమాలై

          …        ….       ….

ఆత్మను పోల్చుకోనీయని

అతి చిక్కని మాయావరణంలాగా

నాకూ ఈ విశాఖకూ మధ్య

నానాటికీ పెరిగిపోయే

నాగర జీవన వైఖరి (1978)

ఇక్కడ విచారకరం ఏమిటంటే కృష్ణకుమారిగారు వర్ణించిన “నాగర జీవనవైఖరి” ఈనాడు విశాఖలో కూడా కటికనిజం.

ఈకవిత ఆమె తొలిసంకలనం, “అగ్నిపుత్రి” (1978) లో చేర్చబడింది. 

ఆమె విశాఖలో “విద్యాగంధాన్ని చిక్కగా అలదుకుంటున్నవేళ”ల్లోనే, “కాలాతీతవ్యక్తులు” రచయిత్రి, డా. పి. శ్రీదేవిగారితో పరిచయం అయింది కృష్ణకుమారిగారికి. ఆతరవాత ఆమెతల్లి అస్వస్థులు కాగా, శ్రీదేవి ఆమెకి చికిత్స చేసేరట. శ్రీదేవిగారి అకాలమరణం ఆమెని బలంగా కలచివేసింది. ఆ మనోవేదనే “ఏం చెప్పను, నేస్తం” అన్న కవిత అయి ప్రభవించింది.

 ఆద్యంతాలకందకుండా

ఆవేశాకావేషాల రంగులు పట్టని

అచ్ఛాత్మ స్వరూపనైన నేస్తం

ఏం చెప్పను నిన్ను గురించి

                   …        …        …

          ఆపదల పడవలో ఎక్కి

          ఆలోకపు టంచుల్ని మెట్టబోయిన అమ్మను

          ఆపి మళ్లీ మామధ్య వదిలిన

          మృత్యుంజవని చెప్పనా నిన్ను నేస్తం?

                   …        ..        …

అంటూ తననెచ్చెలిని తలుచుకుంటూ, ఎప్పుడో ఒకప్పుడు మళ్లీ కలుస్తాం అన్న ఆశాభావం వెలిబుచ్చుతారు.

          ఎప్పుడో ఒకనాడు

          రెండు లోకాలు కలిసే సరిహద్దు గీత మీద

          నువ్వు నవ్వుతూ నాకెదురుగా వచ్చినప్పుడు

          అంతరంగంలో నువ్వంటే

నాకెంత యిష్టమో

అంతా నిజంగానే చెప్తాను నేస్తం! (1962)

 తరవాత అదేపేరుతో అమె తన రెండవకవితాసంకలం 1988లో వెలువరించారు.

కృష్ణకుమారిగారు తెలుగు యం.ఏ. అయినతరవాత, మద్రాసులో ఒక ఏడాది లెక్చరరుగా పని చేసి, తరవాత హైదరాబాదు వచ్చి స్థిరపడ్డారు. ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో లెక్చరరుగా మొదలు పెట్టి, రీడరయి, ప్రొఫెసరయి, ఆతరవాత, తెలుగు యూనివర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్‍గా రిటైరయేరు 1999లో.

ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో తిక్కన కవితావైభవంమీద పి.హెచ్.డి మొదలు పెట్టేరు కానీ పూర్తి చేయ్యలేదు. ఆతరవాత, ఆమె భర్త మధునసూదనరావుగారూ, మిత్రులు అంతటి నరసింహంగారూ ప్రోత్సహించగా, తెలుగు జానపదసాహిత్యంలో పరిశోధన చేసి, పి.హెచ్.డి. పట్టా అందుకున్నారు. ఆమె సిద్ధాంతగ్రంథం, “జానపదగేయగాథలు” అన్న శీర్షికతో 1977లో ప్రచురించారు. (ఆమె ప్రతిపాదనలు మరింత విపులంగా నా ఇంగ్లీషువ్యాసంలో చర్చించాను.). ఆ తరవాత ఆమె తన దృష్టి అంతా జానపదసాహిత్యంమీదే కేంద్రీకరించడంతో తెలుగుసాహిత్యానికి జరిగిన మేలు అద్వితీయం.

కృష్ణకుమారిగారు స్వభావతః ఎంతో ఔచిత్యం పాటించే వ్యక్తి. చిన్నా పెద్దా అన్న వివక్షత లేకుండా ఎవరు సాహిత్యసభలకి ఆహ్వానించినా అంగీకరించి వారిని తృప్తిపరచడం ఆమెకి ఆనందం. ఒకసారి, అంతటి నరసింహంగారు, “ఇలా మీటింగులంటూ కాలం వ్యర్థపుచ్చక పుస్తకప్రచురణలకి వెచ్చించవచ్చు కదా“ అన్నారట. దానికి జవాబుగా, “పాపం, వాళ్లు ఎంతో ఉత్సాహంతో నేను ఒప్పుకుంటానన్న ఆశతో వస్తారు. వారిని తిరస్కరించడం ఏంబాగుంటుంది?“ అన్నారుట.

మార్చి 14వ నాటికి ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారిగారు ఎనభై వసంతాలు నిండిన పండితురాలు. హైదరాబాదులో భర్త మధుసూదనరావుగారితో, చిన్నకుమారునికుటుంబంతో కాలం గడుపుతున్నారు. వారికి ఇద్దరు అబ్బాయిలూ, ఒక అమ్మాయి.

 గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు యూనివర్సిటీ ఉత్తమరచయిత్రి బహుమతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య ఎకాడమీ బహుమతి వంటి ఎన్నో పురస్కారాలు అందుకున్నారు. దేశవిదేశాలు పర్యటించారు. లెక్కలేనన్ని సభలలో పాల్గొన్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య ఎకాడమీ అఖిలభారత ఆంధ్రరచయిత్రుల సభలు 1963లో ప్రారంభించారు. ఆరోజుల్లో ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మగారితో పాటు కార్యనిర్వాహకవర్గంలో ప్రముఖపాత్ర వహించారు కృష్ణకుమారిగారు. 

 అష్టైశ్వరాలంటే ఏమిటో నాకు తెలీదు కానీ పుట్టినింటా, మెట్టినింటా సకలవిధాలా సంపూర్ణసహకారం పొందుతూ, తెలుగు సాహిత్యంలో అనర్ఘమయినకృషి చేసిన నాయని కృష్ణకుమారిగారు ధన్యజీవులు అనే నేను అనుకుంటున్నాను.

ఆమెపై ఇంగ్లీషులో వ్యాసాలూ, అనువాదాలకి, లింకులు కింద ఇచ్చాను. చూడండి. en.wikipediaలో ఆమె ప్రచురణలవివరాలు ఉన్నాయి.

Dr. Nayani Krishnakumari: A distinguished scholar in Folklore and Women’s literature.

http://www.thulika.net/2008April/NKK08.html

My Muse (Poetry)

http://www.thulika.net/2002December/nkk.html

 Dr. Nayani Krishnakumari’s poetry: An Overview by Dr. Vaidehi Sasidhar

http://thulika.net/2008June/nkkpoetry.html

 Poet’s Wife (story)

http://www.thulika.net/2008February/poetswife.html

 http://en.wikipedia.org/wiki/Nayani_Krishnakumari