ఊసుపోక – మిమ్మల్ని రా అని పిలవొచ్చాండీ?

(ఎన్నెమ్మకతలు 89  )

ముందే చెప్పేస్తాను. తెల్లారి లేస్తూనే కొత్తపాళీగారి హాయి హాయి టపా హాయిగా చదివినతరవాతా, ఆ తరవాత వ్యాఖ్యలు చూసింతరవాతా నాకు వచ్చిన సందేహాలూ, ఆలోచనలూ ఇవి. అంచేత ఇది ఒక రకంగా ఆ హాయనే ఓ పిలిపు టపాకి అనధికార పొడిగింపు, సదరు రచయితకి కృతజ్ఞతలతో.

మనసంప్రదాయంలో హలోలూ పొలోలూ లేవు. మనకి పలకరింపంటే తిన్నగా కబుర్లలోకి దిగిపోడమే. ఏమండీ, ఏరా, ఏమిటోయ్, ఏమమ్మా, … ఎక్కడా కనిపించడంలేదు. ఊళ్ళో లేరేమిటి, లేవేమిటి, … ఇలా సాగిపోతాయి మనమాటలు. నమస్తే, నమస్కారం కూడా సంస్కృతమే అయినా ఆంగ్లసాంప్రదాయాలొచ్చేక, వాటికి దీటుగా పుట్టినవే కదా.

ఏరా, ఏమే, ఏఁవోయ్ లాటివి ఆ ఇద్దరిమధ్య సంబంధాలని తెలియజేస్తాయి. ఇద్దరూ సమవయస్కులయితేనో, ఒకరు రెండోవారికంటే చాలాపెద్దవారూ, ఏరా, ఏమే అన్నపిలుపులకి అర్హతగలవారూ అయితే అలా పిలుస్తారు. ఏమోయ్ అన్నది ఏరా కంటే ఓ మెట్టు పైన. అంటే ఏరా అనడానికి అర్హతలేనప్పుడు ఏమోయ్ అన్నది అంగీకారయోగ్యం. పైగా, ఏమోయ్ పదానికి లింగభేదం లేదు. అమ్మాయిలూ, అబ్బాయిలూ కూడా  ఒకరినొకరు ఏమోయ్ అనుకుంటారు.

ఇంకా వీటిలో ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు కూడా ఉన్నాయిట. మా విశాపట్నంవాళ్ళం ఏరా, ఏమే, ఏమోయ్ అనుకోడం మామూలే ఇళ్ళల్లోనూ స్కూళ్ళలోనూ కూడా. తిరపతి ప్రాంతంలో ఏమోయ్ అంటే చాలా తప్పుట. నేను అక్కడకి వెళ్ళినకొత్తలో అంటే 1964లో విన్నాను. “ఏంటండీ, ఏమోయ్ అంటాడు నేనేం ఆయన బావమరిదినా?” అన్నాడు ఒకాయన నాతో. నాకు భలే ఆశ్చర్యం వేసింది మొత్తం వాక్యానికి. తప్పయితే సరే, ఆ వరసలేమిటో నాకర్థం కాలేదు.

ఇంతకీ ఈవరసలోనే నాకు పై ప్రశ్నకూడా తోచింది. అన్నట్టు పైప్రశ్నలో “రా” “ఏరా”లోది కాదు. “రండి” కి ఏకవచనంగా అడుగుతున్నాను. (అన్నట్టు “రండి” అని హిందుస్తానీవాళ్ళతో అనకండి.). మళ్ళీ ఆభాష వేరు.

కొన్నేళ్ళక్రితం నేను షికాగో వెళ్ళినప్పుడు ఒకాయన, “మేం చిత్తూరోళ్ళం. మాకీ అండి అయీ రాదు. మీరేం అనుకోమాకండి,” అన్నారు. అందుకు విపర్యయం – కొందరు ప్రతిమాటకీ అండీ చేరుస్తారు. “మరేనండీ, నేనండీ ఆయన్నండీ రమ్మన్నానండీ …” అంటూ.

ఇంతకీ, ఎవరిని నువ్వనొచ్చు, ఎవరిని మీరు అనాలి, ఎవరిపేరుకి తప్పనిసరిగా గారు తగిలించాలి, ఏ సందర్భాలలో గారు వదిలేయొచ్చు లాటి ప్రశ్నలు చాలా ఉన్నాయి. పూర్వం పెద్దవాళ్ళు చిన్నవాళ్ళని నిక్షేపంగా నువ్వు అనేవారు. ఇంత చర్చ లేదు. వయసు తేడాలే ఎక్కువ లెక్కలోకి వచ్చినా, కొంతవరకూ సంఘంలో వారి స్థాయి కూడా కనిపించేదక్కడ. అయితే పాలేరులు అయ్యగారిని నువ్వు అనడం కూడా కద్దు. (చూ. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి వీరవల్లడు.). ఇప్పుడు నాకంటే చిన్నవాళ్ళతో మాటాడితే, నాకు నువ్వు అనాలనిపిస్తే, అడుగుతాను మిమ్మల్ని నువ్వు అనొచ్చా అని. అలా అడుగుతున్నప్పుడు నాకు నవ్వొస్తుంది కూడా. మిమ్మల్ని గౌరవించవలెనా, అక్కరలేదా అని అడిగినట్టుంటుంది.

నిజానికి నువ్వంటే అగౌరవం కాదు మన సంప్రదాయంలో కానీ ఇప్పుడది చాలామందికి తెలీడంలేదు. చూశారా, తెలుగెంత పరిపుష్టమో. ఇంగ్లీషులో ఇన్ని శషభిషలు లేవు కదా.

(జనవరి 12, 2012)