చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రిగారు. కాశీయాత్ర. చిన్న పరిచయం.

కాశీయాత్ర అనగానే అందరికీ గుర్తుకి వచ్చేది ఏనుగుల వీరాస్వామయ్యగారి కాశీయాత్ర పుస్తకమే. అది 374 పేజీలు (పీఠిక, ఇతరవివరాలు కాక). అది కేవలం యాత్రాకథనం మాత్రమే కాదు. సాంఘికచరిత్ర కూడా. వీరాస్వామిగారు ఇచ్చిన వివరాలు చూస్తే సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారి ఆంధ్రులసాంఘిక చరిత్రకి సమతుల్యం అనిపిస్తుంది.

చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి(1870-1950) గారి పుస్తకం ఆయన విద్యాభ్యాసానికి సంబంధించినది. ఒకవిధంగా సాహిత్యచరిత్ర అనుకోవచ్చు. వేంకటశాస్త్రిగారికి విద్యార్థిదశలో కాశీ వెళ్లాలన్న కోరిక కలిగింది సుమారు 18 ఏళ్ళవయసులో. ఇంట్లోవారు ఆమోదంచరని, వారికి చెప్పకుండా ప్రయాణం సాగించేరు. ఆ ప్రయాణానికి సంపాదనకోసం అవధానాలు చెప్పడంవంటివి చేసేరు. తరవాత కాశీలో తాము నేర్చుకున్న వ్యాకరణాది శాస్త్రాలు, కలుసుకున్న మిత్రులగురించిన వివరాలు ప్రస్తావించేరు. ఈ పుస్తకంలో విషయాలు సూచనప్రాయంగా తెలుసుకోడానికి ఇది చాలు.

ఈపుస్తకంలో నాకు నచ్చిన అంశాలు – ప్రారంభంలోనే రచయిత వ్యావహారికభాషలో రాస్తున్నానని చెప్పేరు కనక ఆ వ్యావహారికభాష ఏమిటో తెలుసుకునే ఉద్దేశంతో మొదలు పెట్టేను. ఇది రచించేసమయానికి తమకి 64 సంవత్సరాలని చెప్పేరు కనక సుమారుగా 1930వ దశకంలో వ్యావహారికంగా చెల్లిన భాష ఇది అనుకోవచ్చు. ఈనాడు మనం వ్యావహారికం అంటున్న భాషకీ ఆభాషకీ సహస్రాంతం తేడా!

నాకు ఆనాటిభాషలో నుడికారం, నానుడులు ఇష్టం కనక పూర్తి చేసేను కానీ లేకపోతే నిజంగా ఆసక్తికరమైన విషయాలు అట్టే లేవనే అనిపించింది పూర్తి చేసేక.

అంటే అస్సలు లేవని కాదు. తల్లిదండ్రులకు చెప్పకుండా కాశీకి వెళ్లడంలో ఆయనకి అధ్యయనంచేయదలుచుకున్న గల విషయాలపట్ల ఆసక్తి, పట్టుదల నాకు ఆసక్తికరంగా అనిపించింది. రెండోది, పెళ్లివిషయం. తల్లిదండ్రులు జీవించిఉండగా గురువుగారు ఆయనవివాహాన్ని నిర్ణయించడం. తల్లీ, తండ్రీ, గురువులు ఆ వరసలో యువకులజీవితాలలో ఎంతటి ముఖ్యమైనపాత్రలుగా వ్యవహరిస్తారో తెలుస్తుంది ఇక్కడ.

బ్రాహ్మణులలోనే కొందరితో భోజనప్రతిభోజనాలు నిషిద్ధం వంటి వివరాలు నాకు కొత్త.

సాధారణంగా విద్యార్థదశలో ఎదుర్కొనే సమస్యలు – భంగు సేవించడం, మిత్రత్వాలు, పండుగలు వంటి ఎన్నో విషయాలు ఆసక్తికరంగా ఉండడమే కాక, ఈనాటి విద్యార్థిజీవితంతో పోల్చి చూసుకోడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి.

నాకు తెలియని పదాలు, తెలిసినా మరిచిపోయిన పదాలు కొన్ని ఇక్కడ ఇస్తున్నాను. నాకు కూడా జ్ఞాపకం ఉంటాయని.

సర్వాత్మనా – అన్నివిధాలా

శ్రుతపఱచి – వినిపించి, చెప్పి

తథ్యంగా – ఋజువుగా

అనధ్యయనాలు -వేదము చదవకూడని కాలాలు.

శీతలించి – జలుబు చేయు

గ్రహిణి – డయేరియా

అలాగే అసాధారణ వాడుకలు –

సాహిత్యపండితుడు, సాహిత్యపరురాలు.

స్మితపూర్వాభిభాషి

కొన్ని అభిప్రాయాలు –

“అధముడైన వాని కాలగుకంటె నత్యధికునింట దాసి యగుట మేలు” భాగవతంలోనిపద్యం.

ఇక్కడ కాలగుకంటె అన్నది అర్థం చేసుకోడానికి చాలాసేపు పట్టింది వానికి ఆలి అగు కంటే అని.

కాశీగంగ కొత్తగా వచ్చినవాళ్లని పరీక్ష చేస్తుందిట.

రోగనివృత్తికి కవిత్వం చెప్పడం

“మంచి యోగ్యులకు తోచే ఊహలు కూడా వకప్పుడు లోకాపకారకాలు అవుతాయి.”

మరొక చిన్నమాట. చాలాకాలం క్రితం నేను కళ్లు అని రాస్తే, ఒక పాఠకుడు “కళ్లు కాదు కళ్ళు అని రాయాల”ని వ్యాఖ్యానించేరు. అప్పట్నుంచి నేను బుద్ధిగా ‘ళ’ వత్తు గుర్తు పెట్టుకు రాస్తున్నాను.

ఇప్పుడు కళాప్రపూర్ణ బిరుదాంకితులు, శతావధాని అయిన చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రిగారి ‘ళ’ కింద ‘ల’ వత్తు చూసేక అది సమ్మతమే అని తెలుసుకొంటి. వేంకటశాస్త్రిగారి స్వహస్తంలో చూడండి వారిపేరు.

కళ్లు అని రాస్తే తప్పు కాదు.

నాకు రెండు రోజులు పట్టింది. మీలో చాలామంది ఒకగంటలో పూర్తి చేయవచ్చు. చిన్నపుస్తకం.

archive.org లో చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రిగారి కాశీయాత్ర ఇక్కడ దొరుకుతుంది.

000

(జనవరి 24, 2022)

స్త్రీవిద్య కావాలి సరే, మరి ఎవరు ఎప్పుడు ఎందుకు వద్దన్నారో‌? 

నేను లెక్క లేనన్ని పుస్తకాలు చదవలేదు కానీ నాకు ఏదోవిధంగా దొరికిన పుస్తకాలూ, సమాచారమూ చూసేక, నాకు కలిగిన ఆలోచనలు లేక సందేహాలు సూక్ష్మంగా ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తాను.

వేదకాలంలో స్త్రీలు చదువుకున్నవారే అనడానికి నిదర్శనంగా గార్గి, మైత్రేయి, లోపాముద్ర చాలామందికి తెలిసిన పేర్లే కాక అపాల, విశ్వవర వంటి అట్టే ప్రచారంలో లేనిపేర్లు కూడా  కనిపించేయి తెవికీలో. వారు వేదచర్చలలో పాల్గొని మహావిద్వాంసులతో వాదించగల సామర్థ్యం ఉన్నట్టు పండితులు అంగీకరించేరు. అయితే ఈ నాలుగురో పదిమందో మాత్రమేనా, ఇంకా ఉన్నారా అంటే మనకి స్పష్టంగా తెలీడంలేదు.

కదాచితుగా కవులు, చారిత్ర్యక పరిశోధకులూ ప్రకటిస్తున్న వ్యాసాలు చూసినప్పుడు ఒక సాధారణసత్యం కనిపిస్తోంది. ఈ విద్వత్తు గల స్త్రీలు రాజవంశాలలోనూ, ధనికవర్గాలలోనూ జన్మించినవారు అని. రాజపుత్రికలు, కలవారింటి స్త్రీలు సంస్కృతం నేర్చుకుని కవిత్వం వ్రాసేరు. ఊటుకూరి లక్ష్మీకాన్తమ్మగారి ఆంధ్రకవయిత్రులు పుస్తకంలో 283 కవయిత్రుల చరిత్రలు ఉన్నాయి.

అలాగే భండారు అచ్చమాంబగారి అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాలలోనూ అనేకమంది స్త్రిలరచనలు ప్రస్తావించేరు. అచ్చమాంబగారు భవభూతి సువాక్కు ఒకటి ఉదహరించేరు

అంటే

[[నా స్నేహితురాలు రమ నీలకంఠంగారిని ఈ వాక్యం సందర్భంగురించి అడిగితే వారు ఇచ్చిన సమాధానం ఇది. – శిశుర్వా శిష్యావా యదసి మమ తత్తిష్ఠతు తథా విశుద్ధేరుత్కర్షః త్వయి తు మమ భక్తిం ద్రఢయతి, శిశుత్వం వా స్త్రైణం వా భవతు నను వంద్యాసి జగతాం గుణాః పూజాస్థానం గుణిషు నా చ లింగం నుంచి వయః.

ఉత్తర రామచరితం లో చతుర్థోంకం లో అరుంధతి కౌసల్య వాల్మీకి ఆశ్రమంలో కలుసుకున్న సందర్భంలో సీత అగ్ని ప్రవేశం గురించిన ప్రస్తావన వస్తుంది. ఆ సందర్భంలో సీత ను తలుచుకుంటూ అరుంధతి కౌసల్య తో అన్న మాట ఇది. ఓ సీతా, నువ్వు నాకు శిశువువో శిష్యురాలివో ఆ సంగతి అలా ఉండనీ. నువ్వు పొందిన అగ్ని శుద్ధి గురించి విన్నాక నీ మీద నాకు మరింత భక్తి ధృఢమైంది. పసిదానివో ఆడదానివో ఎవరైతేనేమి? గుణవంతుల్లో గుణాలే వందనీయాలు. వాళ్ళు స్త్రీలా పురుషులా , అని కానీ, వయసు తో కానీ ప్రమేయం లేదు. – రమ నీలకంఠంగారికి ధన్యవాదాలు.]]

పోతే బడుగువర్గాలలో చదువులు ఆడపిల్లలకే కాదు మగపిల్లలకీ లేవు. ఇలా చూస్తే, అసలు ఎవరిచదువు అయినా వారి వారి ఆర్థికపరిస్థితులమీద ఆధారపడి ఉన్నట్టు కనిపిస్తోంది. విద్య కూడదు అన్నప్పుడు వివక్ష స్త్రీలపట్ల మాత్రమే కాదు. అది  స్త్రీ పురుషులిద్దరికీ  వర్తించింది.

వీరేశలింగంగారివంటి ప్రముఖ సాహిత్యచరిత్రకారులు సమకూర్చిన కవులచరిత్ర పుస్తకాలలో తాళ్లపాక తిమ్మక్క, మొల్ల వంటి బహుళప్రచారం పొందిన నాలుగైదు పేర్లు తప్ప మరే పేర్లూ కనిపించవు. నిడుదవోలు వెంకటరావుగారి తెనుగు కవుల చరిత్రలో శాసనాలు కవిత్వరూపంలో రచించిన స్త్రీలను అనేకమందిని ఉదహరించేరు. అయితే వీరు కేవలం శాసనాలేనా, వేరే ఏమైనా రాసేరా అన్నది నాకు స్పష్టం కాలేదు.

ఊటుకూరి లక్ష్మీకాన్తమ్మగారు సమకూర్చిన ఆంధ్రకవయిత్రులు గ్రంథానికి ముందుమాటలో ఈవిషయం విపులంగా చర్చించేరు. “లభ్యమైన రచనలను నిర్లక్ష్యం చేసి, స్త్రీలు వ్రాయలేదు అని ప్రచారం చేసేరు. పరోక్షంగా స్త్రీలు విద్యావంతులు కారు కనక స్త్రీలరచనలు లేవు అన్నభావం ప్రచారంలోకి తెచ్చేరు,” అంటారు లక్ష్మీకాన్తమ్మగారు.

ఈ కవయిత్రులచరిత్ర చదివినప్పుడు మనకి అట్టేమంది చెప్పని మరొక సత్యం – చదువు అంటే ఇచ్చుకున్న నిర్వచనం. చదువు అంటే పుస్తకాలు పుచ్చుకు పాఠశాలకి వెళ్తేనే చదువు అవుతుంది అని. ఇంట్లోనే ఉండి, తల్లిదండ్రులదగ్గరా, ఇతర గురువుల, పండితులదగ్గర నేర్చుకున్నది, స్వయంకృషితో శ్రమించి పుస్తకాలు చదివి సంపాదించుకున్న జ్ఞానం చదువు కాదు అన్న భావమే స్థిరపడింది మనసమాజంలో. కొంతవరకూ దీనికి కారణం ఆంగ్లప్రభువులు. ఇంగ్లీషువాళ్లు మొదట క్రైస్తవప్రచారంకోసమూ, తరవాత తమ పరిపాలనావిధానం మనకి “నేర్పడానికి” స్కూళ్లు స్థాపించడం. ఇది 20వ శతాబ్దపు తొలిపాదంలో జరిగింది. దాన్ని ఆధారం చేసుకుని మన పండితులూ, సంఘసంస్కర్తలూ కూడా స్కూళ్లలో నేర్చుకున్నదే చదువు అని ప్రచారం చేసేరు. అలా ఇంట్దో ఉండి తండ్రులు నేర్పిన చదువు చదువు కాకుండా పోయింది. ఇది విద్యగురించి మనలో పాదుకున్న మొదటి తప్పుడు ఆలోచన అని నాఅభిప్రాయం.

రెండోది ఆడపిల్లలకి చాలా చిన్నతనంలోనే పెళ్లిళ్లు. ఇవి మధ్యయుగం, మహమ్మదీయ పరిపాలనకాలంలో వచ్చిందని ఒక అభిప్రాయం. చదివే వయసు వచ్చేలోపున పెళ్లిళ్లు చేసేయడంతో చదివే సమయమే లేకపోయింది వారిజీవితాలలో. ఈ చిన్నవయసులో పెళ్లిళ్లకి కారణం భద్రత అని ఒక వాదం.

క్రమంగా పెళ్లివయసు వాయిదా పడుతూ రావడంతో చదువులు కూడా మళ్లీ మొదలయేయి. ఎటొచ్చీ ఈ చదువు పాఠశాలల్లోనే ఎక్కువగా జరిగింది. ఇంట్లో చదువుకున్నవారు లేకపోలేదు కానీ చాలా తక్కువ. 50వ దశకంలో సుప్రసిద్ధులయిన రచయిత్రులలో కొంతమంది ఇంట్లో స్వయంకృషితో చదువుకున్నవాళ్లే.

ఇలా స్త్రీలు చదువుకోలేదు, స్త్రీలలో విద్యావంతులు లేరు అని మొదలు పెట్టి, స్త్రీలకి విద్య అవుసరం, స్త్రీవిద్య ప్రోత్సహించాలి అంటూ నినాదాలు ప్రారంభించింది 19వ శతాబ్దం మలిపాదంలో. వీరేశలింగంగారు స్త్రీవిద్య ప్రోత్సహిస్తూ ఆడపిల్లలికి వేరే పాఠశాలలు పెట్టేరు. అయితే పాఠశాలలో వారి విద్య మాత్రం పురోభివృద్ధి కోరేది కాదు. ఆ పాఠశాలలో సిలబస్ పూర్వకాలపు, ఈనాడు  మూర్ఖవాదాలుగా కనిపించే సతీధర్మాలూ, పతిసేవ, పిల్లలపెంపకమే. ఆడవాళ్ళు చదువులు లేకపోవడంవల్లే “కలహించుచు, తిట్టుకొనుచు కాలము వెళ్ళబుచ్చుకొందురు,” అన్నారు స్వీయచరిత్రలో. ఆయన అలాటి అభిప్రాయానికి రావడానికి కారణం బహుశా ఆయనచిన్నతనంలో ఆయనని పెంచేవిధానంలో తల్లీ, పెదతల్లీ కలహించుకోడం కావచ్చు.

సంస్కరణ, పురోభివృద్ధి అంటూనే స్త్రీలవిషయంలో ఆయన ప్రచారం చేసింది మాత్రం సనాతనభావాలే.  ఈనాడు ఎవరూ అంగీకరించనివే. వీరేశలింగంగారు స్త్రీవిద్యకి కృషి చేసేరని మెచ్చుకునేవారు కూడా ఈ సిలబస్ అంగీకరించరనే అనుకుంటాను.

వీరేశలింగంగారికి వ్యతిరేకం కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులుగారు. వెంకటరత్నం పంతులుగారు స్త్రీవిద్యకి వ్యతిరేకులు. ఆయనజీవితచరిత్రకోసం అంతర్జాలంలో చూసేను కానీ అట్టే వివరాలు కనిపించడంలేదు. స్త్రీవిద్యని వ్యతిరేకించడానికి ఆయన చెప్పుకున్న కారణాలు తెలియడం లేదు. స్వతహాగా ఆయన పండితులే కనక వేదకాలంనాటి విదుషీమణులగురించి ఆయనకి తెలిసే ఉండాలి మరి. ముష్టాముష్టి, బాహాబాహీ  కాదేమో కానీ తమ భాషాప్రాభవంతోనే వీరేశలింగంగారూ వెంకటరత్నంపంతులుగారూ  బాగానే  వాదించుకున్నారు. అలాగే చెళ్లపిళ్ల తిరుపతిశాస్త్రిగారూ  వేదం వెంకటరాయశాస్త్రిగారూ. అంటే, ఇలా కలహించుకోడానికీ, తిట్టుకోడానికీ  ఆడవాళ్లే కానక్కర్లేదు.  రామకృష్ణకవులు, తిరుపతి వెంకటకవులమధ్య వాదోపవాదాలగురించి వ్రాస్తూ, శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు వీరిలో ఎవరిని గురువుగా ఎంచుకోవాలన్న  సంశయంతో సతమతమయేనని తమ అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు లో వ్రాసేరు. ఇక్కడ విషాదం ఏమిటంటే “కలహించుచు, తిట్టుకొనుచు కాలము వ్యర్థపుచ్చుకొను”  వారు మగవారిలో కూడా ఉండడం! ఈనాటి రాజకీయనాయకులలోనూ మన మహాపండితులలో కూడా ఉన్నారు. నేనంటున్నది ఇలా కలహించుకోడానికీ, తిట్టుకోడానికీ ఆడవాళ్లే కానక్కర్లేదు. అలాగే చదువుకోనక్కర్లేదు కూడా. 

కానీ ఏమాటకామాటే చెప్పుకోవాలి. రామకృష్ణకవులు, తిరుపతి వెంకటకవులవాదనలు జ్ఞానదాయకంగా ఉండేవి అని కూడా సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు రాసేరు.

అసలు విద్యకి నిర్వచనం ఏమిటి అన్నది నా రెండో సందేహం.

వేదకాలంలో కూడా పండితురాండ్రు ఉన్నారు కదా. పలకలో పుస్తకాలో పుచ్చుకు స్కూళ్లకీ కాలేజీలకీ వెళ్తేనే చదువుకున్నట్టు లెఖ్ఖ అనడం సమంజసమేనా? విద్యకీ సంస్కారానికి ముడి పెట్టడం న్యాయమేనా‌? అలాగే నిజమైన విద్యకీ ఈనాడు “చదువుల”పేరున సాగుతున్న తతంగానికీ సంబంధం ఉందా? 

విద్య విద్ అన్న ధాతువులోంచి వచ్చినపదం. విద్ అంటే తెలుసుకోడం. అంతే. వినయంబు ఒసగు విద్య వస్తే మంచిదే. దానికి స్కూళ్లూ, కాలేజీలే కావాలనుకోడం మాత్రం నాకు నమ్మదగ్గదిగా అనిపించడంలేదు. ఈనాడు స్కూళ్లూ కాలేజీలూ ఇస్తున్నది సమాజంలో వృద్ధిలోకి రావడానికి. నిజమైన విద్య వ్యక్తివికాసం కలిగించేది. ప్రహ్లాదుడు చదువుకున్న, “చదువులలోని సారమెల్ల” గ్రహించేనని చెప్పుకోగల చదువు ఇప్పుడు లేదు.

స్త్రీలకి విద్య కావాలంటూ గొంతులు చించుకోనక్కర్లేదు. అసలు విద్య అంటే ఏమిటో తెలుసుకుని, ఆ నిజమైన విద్య బోధించేవారు కావాలి. ఆవిధమైన విద్యార్జనకి స్త్రీ పురుష బేధం లేదు అని నానమ్మకం.

 000

 (జనవరి 14, 2022)

బాలతూలిక Facebookలో

Facebook లో బాలతూలిక గ్రూపు ప్రారంభించేను. ఇక్కడ బాలబాలికలే రచయితలు. పిల్లలకోసం పెద్దలు రాసే కథలకోసం కాదు ఈ గ్రూపు.

ఇది కేవలం తెలుగు చదవడం, రాయడం, మాట్లాడడం వచ్చిన పిల్లలు తమ రచనలను ప్రచురించుకోడానికి అవకాశం ఇస్తుంది ఈ గ్రూపు. ఫేస్బుక్ లో పిల్లలకి ఖాతా ఉండదు కనక ఖాతా ఉన్న పెద్దలు, ఆ బాల రచయితల పేర్లతో పంపవచ్చు. అలాగే ప్రచురింపబడతాయి.

తెలుగు అక్షరాలు రాయలేని పిల్లలు ఇంగ్లీషు లిపి వాడవచ్చు కానీ తెలుగు ఉచ్చారణ సరిగా ఉండాలి.

రచయితలకు సూచనలు –

  1. స్వయంగా మీకు తోచిన కథలు, కవితలు రాయండి.
  2. విన్నవి, కానీ చదివినవి కానీ కావచ్చు. ఇలా అయితే, ఎవరిదగ్గర విన్నారో చెప్పాలి. మరొకరు రాసినకథ అయితే, ఆ కథ మీ మాటల్లో తిరిగి చెప్పడానికి అనుమతి తీసుకుని, మాకు పంపాలి.
  3. పిల్లలపేరుమీద పెద్దలు వ్రాయవద్దు.
  4. రచన తెలుగుమాటలు మాకు ముఖ్యం. వీలయినంతవరకూ తెలుగు మాటలే వాడాలి. స్కూలు, బోర్జు, ఐఫోను వంటి ఇంగ్లీషు మాటలు వాడవచ్చు కానీ మార్నింగు, మండే, ఫోరో క్లాక్ వంటి మాటలు మాకు బాగుండవు. వాటికి బదులు తెలుగు మాటలు కొంచెం ఆలోచించి రాయండి.

ఫేస్బుక్కులో బాలతూలిక లింకు –

https://www.facebook.com/groups/balathulika

జనవరి 12, 2022

స్త్రీవిద్యమీద వీరేశలింగంగారి అభిప్రాయాలు

ఇంతకుముందు వీరేశలింగంగారు స్త్రీలకి విద్య అవుసరం అని చెప్తూ కారణాలు, చదువు లేకపోతే వాళ్లు ఒకరినొకరు తిట్టుకుంటూ, దెబ్బలాడుకుంటూ కాలక్షేపం చేస్తారనీ, అంచేత వాళ్లకి చదువు అవుసరమనీ.

వికీసోర్స్ లో లో వీరేశలింగంగారు స్త్రీవిద్యమీద రాసిన పద్యాలు కనిపించేయి. కానీ నాకు అర్థం కాలేదు. మీరెవరైనా ఆయన అభిప్రాయం ఏమిటో చెప్పగలరా? ప్రతిపదార్థం అక్కర్లేదు. సుమారుగా ఆయన అభిప్రాయం ఏమిటో చెప్తే కృతజ్ఞురాలిని.

లింకు ఇక్కడ

పైన ఇచ్చిన లింకు కాపీ చేసినవారి పొరపాటు అని, రహ్మానుద్దీన్ షేక్ గారు మూలపాఠం దారి చూపించేరు. లింకు ఇక్కడ చూడండి.

పాఠకులసౌకర్యార్థం మూలపాఠం ఇక్కడ కాపీ చేసి ఇక్కడ పెడుతున్నాను.

వికీసోర్స్ వారికి, రహ్మానుద్దీన్ షేక్ గారికీ ధన్యవాదాలు.

  • నిడదవోలు మాలతి
  • జనవరి 5, 2022

మార్పు 2వ కూర్పు

గత మూడు తరాల్లో సమాజంలో వచ్చిన మార్పులు

2014లో ప్రచురించిన మార్పు నవల, 358 పేజీలనుండి 223 పేజీలకి కుదించి, అసందర్భం అనుకున్న అనేక సంఘటనలూ, సన్నివేశాలూ తొలగించి, అప్డేట్ అయిన అభిప్రాయాలు కొన్ని మరింత స్పష్టం చేస్తూ ఈ రెండవకూర్పు సంస్కరించేను.

మీ అభిప్రాయాలు తెలియజేయగలరు.
మార్పు రెండవకూర్పు, 2022

నిడదవోలు మాలతి

జనవరి 1, 2022