చిలిపి భాషలు

ఏెంటో మహారచయితల చమత్కారాలు అపురూపమయినట్టు మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పుకుంచారు కానీ ఏపేరు ప్రతిష్ఠలూ లేని అనామకులలో హాస్యానికి, చమత్కారబాషణలకీ  కొదువ లేదు. అలాటివారి కథలివి. Continue reading “చిలిపి భాషలు”

నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే మలిభాగం.

ముఖపుస్తకంలో జీవితచరిత్రలమీద చిన్న చర్చ పెట్టేక, ఇది రాస్తే బాగుండు అనిపించింది.

పదేళ్ళక్రితం “ఈభూమి” పత్రికకోసం ఒక వ్యాసం రాసేను. (లింకు ఈవ్యాసం చివరలో ఇచ్చేను). వారు అడిగింది నా జీవనదృక్పథం మీదే కానీ రాయడం మొదలు పెట్టేక, జీవనదృక్పథం అంటూ నాకు వేరే ఏమీ లేదని తోచింది. ఇప్పుడు అంటే పదేళ్ళతరవాత మళ్లీ అది చదువుతుంటే, కొన్ని అంశాలు తాజీకరించవలసిన అవుసరం కనిపిస్తోంది. Continue reading “నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే మలిభాగం.”

నాసాహిత్యదృక్పథం తొలిభాగం

నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే…
–నిడదవోలు మాలతి
(“ఈభూమి” వారపత్రిక, హైదరాబాదు, కి సమర్పించినవ్యాసం, మార్పులతో)

నాజీవనదృక్పథం రాయమని మీభూమి వారపత్రికకోసం కేతు విశ్వనాథరెడ్డిగారు అడిగింతరవాత చాలా నేను ఆలోచించవలసివచ్చింది. ఎందుకంటే నేను జీవితంగురించి అంత లోతుగా ఆలోచించను ఆరోగ్యంకాదని. జీవితం సీరియస్‌గా తీసుకోను. చాలా చిన్ననాడే “నేను వేర”న్న అభిప్రాయం నామనసులో స్థిరపడిపోయింది. అంటే హెచ్చుతగ్గులమాట కాదు నేను చెప్తున్నది. నేనెక్కువ అని నేనెప్పుడూ అనుకోలేదు కాని వేరని మాత్రం అనుక్షణం అనిపిస్తుంది. పదిమంది నడిచేదారి పనిగట్టుకు తప్పుకుతిరిగే జాతి నాది.

మేం ఐదుగురం. నానెంబరు నాలుగు. నాకు జ్ఞానం వచ్చిందగ్గర్నించీ (ఆలస్యంగానేలెండి) నేను మాఅమ్మతోపాటే ఎక్కువగా తిరుగుతూండేదాన్ని అంటే, పురాణాలకీ, ఉపన్యాసాలకీను. అంచేతేనేమో కాస్త నిరీహ(నిర్మోహం?)లాటిది అలవాటయి, దేనికోసం గానీ దేవులాట్టం కొరవడింది. కలడు కలడనేవాడు కలడో లేడో గానీ, నాకు మాత్రం ఎవరో నావెనకుండి నన్నాదుకుంటున్నారనిపించిన సందర్భాలనేకం. అది తెచ్చే ధైర్యం మూలాన బీపీ గట్రా రావనీ, నావెనక దేవుడో మరోడో సదా వున్నాడనుకోడం సుఖం అని తెలుసుకున్నాను. దానివల్ల నష్టం లేకపోలేదు. అది పోటీమనస్తత్త్వం బొత్తిగా లేకపోవడం. నాకు ఏంబిషనుందని చాలామంది అంటారు. నాకు మాత్రం కాగడా పెట్టి వెతుక్కున్నా కనిపించలేదు. నాదృష్టిలో అది బతుకుతెరువుకోసం తడుములాడుకోడం అంతే.

మరో సౌఖ్యం నిర్భీతి. ముందు చూసుకోకుండా పూరాగా విచ్చుకున్న కనులతో గోతిలోకి దూకేస్తాను. ఇప్పటికీ తల్చుకుంటే అంత మూర్ఖత్వమేమిటి అనిపించే సంఘటన 1953లో, ప్రత్యేకాంధ్రకోసం పోరాటం జరుగుతున్న రోజుల్లో. అప్పుడు నాకు పదహారు, ఇప్పటిపిల్లలతో పోలిస్తే ఆరనుకోవచ్చు. విశాఖపట్నంలో మాయింటిముందు కలెక్టరాఫీసు-అరమైలు నిడివిగల రాతికట్టడం. జనాలు ఆబిల్డింగుమీద పడ్డారు. పోలీసులు తుపాకీలతో తయారయేరు వాళ్లని తరిమికొట్టడానికి. నేను మాడాబామీద నిలబడి చూస్తున్నాను. బెదిరి, చెదిరి పారిపోతున్న జనాలు, వారిని బెదరగొడుతున్న పోలీసులూ కనిపించారు కాని నిజంగా ఏం జరుగుతోందో తెలిసింది కాదు. అంచేత నేను నిదానంగా మెట్లు దిగి, గేటు తోసుకుని, మాయింటిముందున్న మట్టిదిబ్బచుట్టుతిరిగి కలెక్టరాఫీసువేపు నడక సాగించాను బీచిలో షికారు కొడుతున్నంత కులాసాగా. కలెక్టరాఫీసు వందగజాలు దూరం వుందనగా, అందరూ నాకెదురొచ్చి నన్ను దాటుకు ఉరకలూ పరుగుల్తో సాగితుండగా. ఓజవాను నన్ను చూసి, “ఏయ్, ఏడకి” అన్నాడు. నేను కలెక్టరాఫీసువేపు చూస్తూ, “ఏంజరుగుతోందో”నని అన్నాను. అతను, “ఫో, ఫో, ఇంటికి పో”, అన్నాడు. “సరే”, అని వెనుదిరిగి వచ్చేసాను.
ఇది నారెండో దుర్వ్యసనం – ఎవరు ఏంచెప్పినా వినడమే. ఏడాదిక్రితం “కోపం” కథ రాసినప్పుడు ఓపాఠకుడు “ఆకాంతంపాత్ర ఏమిటి – కూచోమంటే కూచోడం, నిల్చోమంటే నిల్చోడం, ఆవిడకి ఎన్నేళ్లు?” అని విసుక్కున్నాడు. ఏంచేస్తాం సార్, ఉంటారు అలాటివాళ్లు కూడా. నాజీవితం ఇంచుమించు ముప్పాతిక ముగిసినా రక్తంలో అలనాటి సాంప్రదాయాలు అలాగే స్థిరంగా ఉండిపోయాయి జీడిమరకల్లా. ఎవరేం చెప్పినా వింటానిప్పటికీ చిన్నా, పెద్దా అన్న వివక్షత లేకుండా. మాఅమ్మాయి నన్ను జబ్బ పుచ్చుకు పక్కకి లాగి, మామ్ వుయ్ నీడ్ టు టాక్ అంటే సరేనంటాను కాని వాదనలకి దిగను.

నాచిన్నతనంలో విరివిగా వెలువడిన పత్రికలో పుస్తకాలో చదవడం, వాటిని గురించి ఆలోచిస్తూ డాబామీద కూర్చోడం నాకు అలవడిన మరో దురలవాటు. మాఅమ్మ “ఎందుకలా ఆలోచిస్తూ కూర్చుంటావు, బ్రెయిను చెడిపోతుంది” అంటూ చీవాట్లేసేది కూడాను మా అమ్మ.

పదికథలు చదివితే ఓకథరాయొచ్చు అనిపించింది ఆరోజుల్లోనే. ఎలాగంటే, ఒకకథ చదివినప్పుడు, ఆకథగురించి ఆలోచిస్తాం కదా. ఇప్పుడయితే పాఠకులు గబగబా తమ అభిప్రాయాలు సంపాదకులకి రాసిపారేసి పొంగిపోతున్నారు కాని ఆరోజుల్లో తమలో తాము ఆలోచించుకునే పాఠకులే ఎక్కువ. కనీసం అది నాఅలవాటు. ఉదాహరణకి ఒకకథలో ఒకాయన బుకాయింపుల పుట్ట అనుకోండి. పొట్ట కోస్తే ఒక్కనిజం కనిపించదు. మరి ఆయన అబధ్ధాలు చెప్పకపోతే కథ లేకుండా పోతుందా? నాకథ దేవీపూజ చదివి ఒక యువరచయిత్రి “ఆయన భార్యతో ఉన్నదున్నట్టు స్పష్టంగా చెప్తే తగువు లేకపోను కదా” అన్నారు. అదే నిజమై, ఆభర్త నిత్యసత్యవ్రతుడే అయి సదా సత్యవాక్కులే ప్రవచించుతుంటే ఏమవుతుంది? కథ ఆగిపోతుందా? పోవచ్చు. పోకపోవచ్చు. ఆయన తన నిజాలతో అదేపనిగా వూదర పెట్టేసి మరోకథకి శ్రీకారం చుట్టొచ్చు. ఈకూర బాగులేదు, ఆచీర బాగులేదు, నీతో కంటే మీచెల్లెలితో సినిమాకెళ్లడమే నాకు ఎక్కువ ఇష్టం అంటూ ఏకధారగా కటికసత్యాలు చెప్పేశాడనుకోండి. అపుడు మరో రకం సంఘర్షణ పుడుతుంది. “అలా కాకపోతే ఇలా అవొచ్చు” అన్న ఊహే మలికథకి తొలిమెట్టు.

సరిగ్గా 20 ఏళ్లకిందట 1987లో నేనురాసిన, ఇప్పటికీ నిత్యనూతనంగా సంకలనాల్లోనూ పత్రికలలోనూ (నాప్రమేయం లేకుండానే) పునః పునః ప్రత్యక్షమౌతున్న నాకథ, “నిజానికీ, ఫెమినిజానికీ మధ్య”కథకి కూడా ఇదే ప్రాతిపదిక – పేరుప్రతిష్ఠలకోసం కుహనావిలువల చెక్కభజన. ఆరుద్ర రాసిన “సీతాకోకచిలకలు” రేడియో నాటికలో ఈమనస్తత్త్వం అద్భుతంగా చిత్రించారు, మీకూ గుర్తుండేవుండొచ్చు.

నిజానికి “నిజం చెప్పడం” ఒక వైయక్తిక విలువ. అలా నిజం, నిజం, నిజం, అంటూ సంధి కొట్టినవాడిలా గిలగిల్లాడుతూనే కొంపమీదకి తెచ్చుకున్నాను. చాలామంది సుహృన్మిత్రులు అనుకున్నవారికి నీళ్లధార అయింది ఈకారణంగానే. అంచేత కూడా నాజీవనదృక్పథం ఏమిటో ఎందుకు ఇలా రూపొందిందో నాకే తెలీదు.

ఓహెన్రీ చదివినతరవాత అలాటికథ రాయాలన్న ఉత్సాహం, అప్పట్లో నేను పనిచేస్తున్న లైబ్రరీలో ఒక ఎటెండరు ఒక పాతకాలపు గొలుసు అమ్ముకోడానికి నాదగ్గరకి తీసుకురావడం “ఓగొలుసుకథ”గా రూపు దిద్దుకుంది. నాకెప్పుడూ నగలమీద సరదాలేదు, ఇది కూడా పురాణకాలక్షేపాల ఫలితమే కావచ్చు. ఆరోజు అతను “మీరు తీసుకుంటే బావుంటదమ్మగారూ” అన్నమాట నేను జన్మలో మరవలేను. తనదగ్గర కాకపోతే, తనకి ఆప్తులయిన వారిదగ్గర తనవస్తువు వుంటుందని అతను తృప్తి పడడం చూసి అవాక్కయిపోయాను. అదొక అద్భుతమైన అనుభవం. ఒకరకం మనస్తత్త్వం సూచనప్రాయంగా ఆరోజున విశదమయింది నాకు.

కథల్లో నన్ను ఆకట్టుకునే మరోలక్షణం చమత్కారం. ఈనాడు కొందరు అడిగే ప్రశ్నలు అసందర్భంగా కనిపించేది ఈకారణంగానే. అరిటిపండు చేతిలో పెడితే, ఏపక్కనించి మొదలెట్టాలి, ఇన్స్‌ట్రక్షన్ మాన్యూల్ ఏదీ అని అడిగినట్టు అడిగేపాఠకులకి నేను చెప్పగల సలహా ఏమీలేదు. కధలు గోరుముద్దలు తినిపించినట్టు ఉంటే నాకు కిట్టదు. ఒక సమస్యనో, సందర్భాన్నో తీసుకుని సూచనప్రాయంగా ఓకోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది మంచికథ. పాఠకుల మెదడుకి మేత పెడుతుంది. నిజానికి చిన్నకథ ఏసమస్యనైనా సంపూర్ణంగా చర్చించి తాడో పేడో తేల్చేయాలి అనుకోడం ఒకరకంగా అమాయకత్వమే నన్నడిగితే.

దేశంలో వున్నప్పుడు పత్రికలు, పుస్తకాలు నానేస్తాలయితే, అమెరికా వచ్చేక టీవీ, కంప్యూటరూ నాకు ఆప్తమితృలయేయి. ఇక్కడ (మాడిసన్లో) తెలుగువాళ్లు అట్టే మంది లేకపోయినా, వున్నవాళ్లకి నేనంటే ప్రత్యేకాభిమానమే అయినా, వాళ్లకీ నాకూ అంతస్థుల్లో, అభిరుచుల్లో, వ్యాపకాల్లో సహస్రాంతం తేడా వుండడం మూలానా, మొదట్నుంచీ నాది ఒంటెత్తుగుణం అవడం మూలానా, … ఇలా చాలా చాలా మూలాల మూలాన నేను నాగూట్లోనే పడి వుంటానెప్పుడూను. నాకు నేనే నాబెస్టుఫ్రెండునీ, క్రిటికునీ, కాన్పడాంటునీ.

ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే అలాటిరోజుల్లోనే కంప్యూటరుమీద పడి వెబ్‌సైటు తయారు చేయడం నేర్చేసుకున్నాను. దానికి కారణాలుః మొదటిది ఎదురుపడిన ప్రతి అమెరికనూ పదేపదే దంపుళ్లపాటలా అడిగే స్టీరియోటైపు ప్రశ్నలు. మనసంస్కృతి తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి కేవలం చీరకట్టు, ఎరుపుబొట్టు, అరేంజిడు మేరేజీలు, కులవ్యవస్థలూ మాత్రమే కాదని తెలియాలంటే వాళ్లు మనకథలు చదవాలి అనిపించింది నాకు. అప్పటికే కొందరు అమెరికన్ స్నేహితులు అలాటి అనువాదాలు వస్తే బాగుంటాయని అన్నారు కూడాను. రెండోది తెలుగుకథలకి అనువాదాలు వస్తూన్నా అమెరికాలో ఇంకా తెలుగు అంటే “never heard of it” అనేవాళ్లే ఎక్కువ. అంచేత నాకు అనువాదాలు చెయ్యాలన్న సరదా మొదలైంది. ఆతరవాత వెబ్‌సైటు చెయ్యడం వచ్చింది. రెండూ చేరిస్తే తూలిక వచ్చింది. అయితే, అచిరకాలంలోనే నాసైటు తెలుగువాళ్లని కూడా ఆకర్షిస్తోందని అర్థం అయింది. దానికి కారణం విదేశాల్లో స్థిరపడినవాళ్లకీ, ఇంగ్లీషు అలవాటైయిపోయినవాళ్లకీ రెండిందాలా అనుభవం — కొత్తగా అలవాటైన భాషలో తాము అభిమానించే పాతకథలు చదవగలగడం. ఇక్కడ మరోమాట కూడా చెప్పాలి. నేను ప్రత్యేకించి ఇతరసైటులూ, మీడియాలలో కనిపించని రచనలకి అంటే 50, 60లనాటి రచనలకీ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం. ఇది మరింత బలాన్నిచ్చింది. మరోకారణం ఇంగ్లీషు మీడియంస్కూళ్లలో చదువుకున్నవాళ్లు తెలుగుమీద అభిమానం వున్నా తెలుగు చదవలేకపోవడం. వారికి తూలిక ఒక మంచి వనరు అయింది.

తూలికకి నేను అనుకోనంత విశేషంగా ఆదరణ లభించింది. 1950, 60ల నాటి రచయిత్రుల రచనలకి దోహదం చేసిన సాంఘికపరిస్థితులమీద నేను రాసిన వ్యాసానికి తగిలిన హిట్లు చూసినప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం ఆనందం కూడా కలిగేయి. అమెరికన్ యూనివర్సిటీో ఒక ఫ్రొఫెసరు (తెలుగువారు) వారి సైటులో మొత్తం వ్యాసం ప్రచురించేరు. తొలిసారిగా నాకృషికి అర్థం వుందనిపించిన క్షణం అదీ. 2002లో నేను హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడు అప్పటికి నాతో ఏమాత్రం పరిచయంలేని వాసా ప్రభావతిగారు పూనుకుని భారీఎత్తున సభలు నిర్వహించినప్పుడూ, విశాఖలో చిరకాలమిత్రులు గణపతిరాజు నరసింహరాజుగారు, సభలు పెట్టినప్పుడు కూడా నాకు అలాగే అనిపించింది. మొత్తంమీద అనేకులు అనేకవిధాల ప్రోత్సహించి, తూలిక నడపడం వృథా కాదు, ఒక సత్సంకల్పమే అనిపించేలా చేసారు.

తూలికలో నాతరం రచయితల, ప్రతిఒక్కరి కథ కనీసం ఒకటైనా ప్రచురించాలన్నది నా ఆశయం. అయితే చాలామంది ఎక్కడున్నారో తెలియకపోవడంచేత వాళ్ల కథలు వెయ్యడం జరగలేదు. కాని నాప్రయత్నం నేను చేస్తూనే వున్నాను. ఇంతవరకూ ప్రచురింపబడని రచయితల కథలవివరాలు మీకు తెలిస్తే నాకు పంపండి. తప్పకుండా అనువదించి వేసుకుంటాను.

వ్యక్తిగతంగా తూలికమూలంగా నాకు పడ్డ అక్షింతలు కూడా చెప్పుకోడం న్యాయం. మహారచయిత అయిన కవనశర్మగారు ఒకసారి నాతో అన్నారు, “సొంతంగా రాయగలిగినవాళ్లు అనువాదాలు చెయ్యడం ఎందుకండీ” అని. అప్పుడు నేను కేవలం అనువాదాల రచయిత (?)గా స్థిరపడిపోతున్నానా అన్న అనుమానం వచ్చింది నాకు. దాంతో నేను ఒరిజినల్ కథలు కూడా రాశాను కదా అన్న మీమాంసలో పడి, కొంత రిసెర్చి చేసి, నేను అమెరికా వచ్చిన తరవాత, అంటే 1973-2007 మధ్య, నేను రాసిన ఒరిజినల్ రచనలపట్టిక ఒకటి తయారు చేసుకుని చూసుకున్నాను. ఇది నాపూర్వపు “writing average”కి దీటుగానే వుంది. అంటే నావ్యాసంగం ఎప్పుడూ ఒక్కలాగే వుంది. అయితే మరి, నారచనలకంటె అనువాదాలకి ఎక్కువ గుర్తింపు రావడానికి కారణం ఏమిటి అంటే పాఠకులే చెప్పాలి. బహుశా నెంబర్స్ గేమ్ కావచ్చు. అనువాదాలు చేసినప్పుడు మరొకరచయిత పేరు కూడా చేరుతుంది కద!

అనువాదాలే కాకుండా, నారచనలవిషయానికొస్తే కూడా ఎవరోఒకరు భుజం తట్టినట్టు అనిపించిన సమయాలు స్వల్పంగానే అయినా లేకుండా పోలేదు. ఒకసారి ఇక్కడ ఒక స్టూడెంటు మరేదో దేశం అబ్బాయికి ఇంగ్లీషు నేర్పుతున్నప్పుడు (ఒక ప్రాజక్టుగా) తను పడ్డ శ్రమగురించి చెప్పింది. ఆఅమ్మాయి మాటతీరు చూసి, కడుప్మండి రాసిన కథ bilingual kid (తెలుగులో ఉభయభాషాప్రవీణ). కడుప్మండినప్పుడు కథలొస్తాయనడానికి ఇదొక నిదర్శనం.

నాకథ ప్రచురించాక ఒకరిద్దరు ఆంధ్రాలో ఇంగ్లీషుమీడియంస్కూళ్లలో తమ అనుభవాలు నాకు రాశారు. దానిమీద Is bilingualism in Andhra Pradesh an impossible concept? అని మరొక వ్యాసం రాసాను. అది కూడా మరేదో సైటులో కాపీ చేసుకున్నారు. నేనేదో అర్థము గలమాటే చెప్పినట్టున్నాను అనిపించిన మరొక ఘట్టం ఇది.

నాచిన్నతనంలో పిల్లలు రెండు భాషలు నేర్చుకోవడం కష్టం అని ఎవరూ అనుకోలేదు. మేం పిల్లలం కూడా అనుకోలేదు. మాకాలంరచయితలలో మూడు నాలుగు భాషలు చదివి, అర్థం చేసుకుని, అనువాదాలు చేసినవాళ్లు అనేకులు వున్నారు. నేను ఇండియాకి వచ్చినప్పుడు తెలుగు మాటాడితే, “మీరు తెలుగు మాటాడుతుంటే బావుందండీ” అంటున్నారు ఇప్పుడు!

ఒకొక్కపుడు నాకనిపిస్తుంది – మనది వీరపూజలదేశం. మన హృదయాలు చాలా విశాలం. మనకున్నది నిలబెట్టుకుందాం అన్న తాపత్రయం కన్నా పొరుగువారి నీతినీ రీతినీ హక్కుభుక్తములు చేసుకుని మురిసిపోవడమే ఎక్కువని. మీరు కాదంటే నిరభ్యంతరంగా ఒప్పేసుకుంటాను. ఈభాషాఘోష ఇప్పటికి ముగిస్తాను కాని మీరందరూ కాస్త ఆలోచించుకోవాలి రానున్న యువత తెలుగుకథలు తెలుగులోనే చదవగలపరిస్థితిలో వుంటారా అన్నది.

చూడగా చూడగా నాసాహతీవ్యవసాయమే నాజీవనసరళిలా వుంది. అంచేత చివరిమాటగా మరో రెండు విషయాలు కూడా రచనలపరంగానే ప్రస్తావిస్తాను. “అది మీకథే!”అన్నది ఒకటీ – నేనే కాదు దాదాపు ప్రతిరచయితా ఎప్పుడోఅప్పుడు ఎక్కడోఅక్కడ వినే వుంటాడీమాట. రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది.

ఎవరికథ అన్నది మొదట చూద్దాం. ఏ రచయితా వున్నదున్నట్టుగా, అంతా తనకథగా రాయరు. తన అనుభవమైనా లేదా తాను విన్న, కన్న అనుభవమైనా, కథగా మలిచినప్పుడు, చిలవలూ, పలవలూ చేర్చి “చదివించే గుణం” కూర్చిపెట్టి, రెండో మూడో పాత్రలూ, వేరే వేరే సందర్భాలూ తీసుకుని ఒక కథ తయారు చేస్తారు. అలా చెయ్యకపోతే కథ చప్పగా వుంటుంది. ఎవరూ చదవరు. సమర్థుడయిన రచయితకలంనుండి వెలువడినకథలో ఏది నిజం ఏది కల్పన అన్నది విడమర్చి చెప్పలేం. నిజానకి కథకి అది ధ్యేయం కాదు కూడా. అలాగే సాహిత్యభిమానులైన పాఠకులు కూడా ఈ కథలో మనిషి ఫలానీ ఆవిడా? ఆయనా? అని కాక, కథలో ఏంచెప్తున్నాడు రచయిత అనే చూస్తారు.

రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది. మరి పైన చెప్పినట్టు మార్పులూ, చేర్పులూ చేసినందున అది సాహిత్యప్రయోజనం గల కథ కాకపోతుందా?

సాహిత్యప్రయోజనం మీద నాకాట్టే నమ్మకం లేదు. ఎంచేతంటే ఒకకథ చదివి మనుషులు మారిపోతారని నాకు తోచదు. “అబ్బే, అది నాకథ కాదు, నేనలా అనలేదు, నేనలా చేయ్యలేదు, నన్నర్థం చేసుకోలేదు” అంటూ తమని తాము సమర్థించుకున్నవాళ్లే ఎక్కువగా కనిపించారు నాకు. నాదృష్టిదోషమేమో మరి. అంతేకానీ ఈకథ “నాగురించే, నాకే ఈసందేశం, నేనింక మంచివాణ్ణయిపోతాను” అన్నవాళ్లెవరూ తటస్థపడలేదు. కొన్నివేలసంవత్సరాలుగా మనకి కథలు వస్తూనే వున్నాయి, మంచిని పెంచమనీ, దుర్మార్గాన్ని విడనాడమనీ బోధిస్తూ. అయినా, మనుషుల్లో దుర్మార్గలక్షణాలు నశించలేదు కద. అందుకే నేను కాలయాపన కోసమే రాస్తున్నాను అనే అనుకుంటున్నాను.

కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు 80వ దశకంలో ఒక అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. ఆంధ్రజ్యోతివారపత్రికలో జానకివిముక్తి వస్తున్నరోజుల్లో. ఆయన మాటలు వున్నదున్నట్టు నాకు గుర్తు లేదు కాని ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయం, ఎవరూ ఒక కథ చదివి చెడిపోవటం జరగదు. ఆదారినే పోతున్న లేక పోదల్చుకున్నవారు ఆకథని ఆసరాగా వాడుకుంటారు తమచేష్టలు సమర్థించుకోడానికి అని. అంటే ఒక మనిషి చెడిపోడానికి గానీ, బాగుపడడానికి గానీ ఒక కథ, ఒక సినిమా, ఒక ఉపన్యాసం చాలవు. ఆమనిషి చెయ్యదల్చుకున్న పనికి కొంత దన్ను ఇస్తాయంతే.

ఈవ్యాసం “ఈభూమి వారపత్రిక”వారికి పంపినతరవాత, ఇంకా ఆలోచిస్తుంటే మరొక విషయం నాకు తోచింది. నాకు కోపం ఎక్కువ. అసలు మాయింట్లో అందరికీ కోపం ఎక్కువే. నేను ఆకథ రాయడానికి ఆ పరిస్థితి కొంత కారణం. ఇంతకీ అసలు విషయం–ఆకథ రాసినతరవాత నాకోపం ఉధృతం తగ్గింది! నేను నాకోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకోగలుగుతున్నాను. అంటే నాకథ పాఠకులలో మార్పు తేగలిగినా, తేలేకపోయినా, కనీసం నామటుకు నాకు పనికొచ్చింది. అదెంత కాదు!
000

(ఆగస్ట్ 2007)

పాతకథలు మళ్లి ఎందుకంటే

నిన్న నాకు పునర్జన్మ ఎత్తినంత ఆనందంగా గడిచింది. మిత్రులకు నామనఃపూర్వక ధన్యవాదాలు.

నేను ప్రచురిస్తున్న నావెనకటి కథలకి ఇంత ఆదరణ రావడం విశేషమే. ముఖ్యంగా ఒక అంశంతీసుకుని వచ్చిన వ్యాఖలు నాకు అరుదు. Continue reading “పాతకథలు మళ్లి ఎందుకంటే”

జీవనమాధుర్యం

“వెళ్తావు కదూ!”

కిక్కిరిసి ఉన్న కంపార్టుమెంటులో కింద పడ్డానికి కూడా జాగా లేక, ఊపిరాడక కొట్టుకుపోతున్నసమయంలో కూడా వినిపిస్తున్న స్వరం అది. Continue reading “జీవనమాధుర్యం”

ఫలరసాదులఁ గురియవే పాదపములు

ఫలరసాదుల గురియవె పాదపములు ….
000
(సంఘీభావం తరతరాలుగా మన నరనరాల్లో జీర్ణించుకుపోయింది. ఎందుకు అంటూ స్వల్పవిషయాలకి కూడా తర్కించడం, ప్రతిచర్యకీ దానివెనకున్న కారణాలు తడమడం ఈనాటి నవ్య ప్రక్రియ, నిజంగా మనస్తత్వాలని అంత తేలిగ్గా అంచనా వేయగలమా?)
000
బాలభానుడు పన్నగపు దోమతెరలోంచి తొంగి చూస్తున్నాడు.
వంటింట్లోంటి గిన్నెల జలతరంగిణి రాగాలు ఇంపుగా చెవుల సోకుతున్నాయి. నైలాన్ దోమతెరలోంచి బాబు త్తా .. త్తా.. అంటుంటే గుర్తొచ్చింది ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో తార వస్తోందని. గొప్పడైలాగు రచయితవి అయిపొమ్మని వాడిని దీవించి, తార ఎదుర్కోలు సన్నాహాల్లో పడ్డాను.
ముఖ్యమైన సరంజామా మల్లెలూ, మరువం కలిపి దండ కట్టమనీ, సుందరీ వాళ్ల ఇంట్లోంచి రాజేశ్వర్రావు, బాలసరస్వతి రికార్డులు తెమ్మని రామమ్మకి పురమాయించేను. నల్లనివాడా పాట నేర్చుకోవాలని పాపం ఎన్నాళ్లనించో ఉబలాటపడుతోంది మరి. తనకిష్టం అని జరీఅంచు తెల్లచీర కట్టుకున్నాను కాని పువ్వులూ కాటూకా పెట్టుకోవాలనిపించలేదు. ″పాలు, …పాలు …″ అంటూ కాళ్లకడ్డం పడుతున్న బాబుని చిన్న మొట్టికాయ వేసి, వెళ్తున్నానని వదినకి చెప్పేసి, హడావుడిగా బయల్దేరేను నేపథ్యంలో బాబు సన్నాయిమేళంతో.

కారు బీచిరోడ్డుమీదికొచ్చేసరికి మనసుకి ఆహ్లాదకరంగా వుంది. ఎంతతొందర అయినా, కవిసామ్రాట్‌వారి సమాసంలా చుట్టుతిరుగుడు అయినా నేను మాత్రం బీచిరోడ్డులోనే వస్తాను. మీదిమీదికి వచ్చేస్తున్నట్టు బెదిరిస్తూ ఉవ్వెత్తుగా లేచిపడే అలలూ, నిండుగుండెలోకి ఆప్యాయంగా తొంగిచూస్తున్నట్టు కనుచూపుమేరలో కనిపించే అంబరమూ, అనంతంగా సాగిపోయే సాగరసంగీతమూ, మృదువుగా చెంపల తాకే చిరుగాలీ నాకు బలాన్నిస్తాయి. సృష్టి అందమైనదేననీ, జీవితం బతకదగ్గదేననీ అనిపిస్తుంది అలాటప్పుడు. కారు జాగ్రత్తగా నడుపుతాను ఒళ్లు దగ్గర పెట్టుకుని.

ఎక్స్‌ప్రెస్ రెండుగంటలు ఆలస్యంట. కాదు మరీ. కలికాలం కదా. ఇచ్చట విప్రవరులు వేదములు వల్లించరు. గృహస్థులు అతిథులనాదరించరు. పడి వుండడానికి భూమిభాగములు వున్నాయి కాని కమనీయంగా లేవు. పాదపములు ఫలరసాదుల గురియుచున్నవా? లేదు. రైళ్లు సకాలమునకు ఎట్టుల వచ్చును?

రాని స్టీలుప్లాంటు ధర్మమా అని వాల్తేరు స్టేషను మొహాన మొజాయిక్కద్దుకుంది. ఒకవారగా నిల్చుని ఆలోచిస్తున్నాను హిగిన్‌బాదమ్స్‌లో పుస్తకాలేమయినా చూద్దామా అని. క్రైంత్రిల్లరులపేరులు అస్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఏం కొనడమో! చీపుఎడిషను అనిపేరు పెట్టుకున్న పుస్తకం ఏడురూపాయలు పలుకుతోంది. ఎవరో అన్నారు లైటు రీడింగంటే ప్రతిపేజీ చడవడం అవగానే చింపి పారేసే, పుస్తకం పూర్తి చేసే వేళకి చేతులు దులుపుకోడం అని. ముందు పర్సు లైటయిపోడం ఖాయం.
″ఆరుగంటల ఎక్స్ప్రెస్ వచ్చి వెళ్లిపోయిందా అండీ?″
″లేదండీ. ఎనిమిదిగంటలకి వస్తుందిట″ అన్నాను, నన్నే అడిగిందని నమ్మకం కుదిరేక.
″హమ్మయ్య, ఇంకా వెళ్లిపోలేదన్నమాట″ అని తృప్తిగా నిట్టూర్చి, మళ్లీ అంతలోనే ″ఇంకా గంటన్నరసేపు వుండాలన్నమాట″ అంది నొచ్చుకుంటూ, చేతిలో ప్లాస్టిక్ బుట్ట జాగ్రత్తగా కింద పెడుతూ. ఆరుగంటల ఎక్స్‌ప్రెస్‌కోసం ఆరున్నరకొచ్చి, అది రానందుకు సంతోషమూ, ఆలస్యం అయినందుకు విచారమూ ప్రకటిస్తున్న ఆముద్దరాలిని ఆశ్చర్యంగా పరికించసాగాను. ఎరుపు అఁచు తెల్లచీరె బాగుంది. నాలుగున్నర అడుగులుంటుందా? ఉండవచ్చు. కుందనపుబొమ్మలా ఉంది. పావడా జాకట్టేస్తే మూడోఫారం పుస్తకాలిచ్చి మునిసిపల్ స్కూలికి తేలిగ్గా పంపేయొచ్చు. తలలో అక్కడా అక్కడా కనిపిస్తున్న తెల్లవెంట్రుకలు చూస్తే అప్పియరెన్సుగురించి అట్టే పట్టింపున్నట్టు లేదు. మొహంలో అందం కాదు కానీ నిన్నిదివరకు చూసేనంటూ పలకరించే కళ్లు మరోమారు తిరిగి చూడాలనిపించేలా చేస్తున్నాయి. ఆ పళ్లు అంత ఎత్తు లేకపోతే, ఆ ముక్కు మరీ అంత విశాలం కాకపోతే భువనమోహంగా వుండేది.
″కొంచెం ప్లాట్‌ఫారం టికెట్ తెచ్చిపెడతారా?″
ఆవిడ నన్నే అడుగుతోందని తెలియగానే చటుక్కున కోపం వచ్చింది. చదువుకుని ఉద్యోగాలు చేస్తూ నలుగురిమధ్యా తిరుగుతున్న ఆడవాళ్లు కొందరచేసేవిధానం చూస్తే నాకు మహచిరాకు. ఆవిడ చదువుకుని ఉద్యోగం చేస్తూ నలుగురిమధ్య తిరు fuss చేయడం చూస్తే. అలా తిరుగుతోందని మొహమ్మీద రాసిలేదు. నాకలా అనిపించిందంతే. వెనువెంటనే ఒళ్లు భగ్గున మండింది.
″రెండు రూపాయలు ఛార్జి చేస్తాను,″ అన్నాను పళ్లు గిట్టకరిచి.
అనేసి, అటు తిరిగి హిగిన్బాదమ్సులో పుస్తకాలపేర్లు చదువుతున్నాను.
ఆపక్కనే ఎవరో ఇద్దరు నవ్వుకుంటూ తుళ్లుతూ పోతున్నారు. ఒకరినడక ఒయ్యారం చూస్తే అమ్మాయిలాగుంది. లేక అబ్బాయేనేమో …
రైల్వేకూలీలు ట్రాలీల్లో బుట్టలేసుకుని హడావుడిగా తోసుకుపోతున్నారు.
రిక్షాస్టాండునించి సూట్‌కేసు తెచ్చి ప్లాట్‌ఫారమ్మీద పెడితే రెండూ, బోగీలోకెక్కిస్తే మూడూ ఇవ్వాలంటూ బేరాలు పెడుతున్నాడో పోర్టరు ఇద్దరు కాలేజీఅమ్మాయిల్లాటి అమ్మాయిలదగ్గర.
″రెండున్నర ఇస్తాను, బోగీలో పెట్టు″ అని నైసుగా అడుగుతోంది ఓ పిల్ల పెద్దరికం వహించి.
లైసెన్సుకూలీ ఒకడు లైసెన్సులేని కుర్రాడిని రెండు తన్ని వాడు సంపాదించుకున్న అర్థరూపాయీ లాక్కుని తగిలేసేడు.
ఇటు తిరిగాను. ఇంకా ఆవిడ నాపక్కనే నిల్చునివుంది.
″ఈ బుట్ట ఇక్కడ పెట్టి నేను వెళ్లి టికెట్టు తెచ్చుకుంటాను″ అంది నావేపు పిరికిగా చూస్తూ.
నేను మెత్తబడ్డాను. సరేనంటూ తలూపేను దయ చూపిస్తూ.
″అందులో గాజుబొమ్మలున్నాయండీ. ఎవరేనా తన్నేయగలరు″ అంది నావేపు బెదురుతోనూ, బుట్టవేపు ప్రేమగాను చూస్తూ.
నేను మళ్లీ తలూపేను. ఏంబొమ్మలో? తీసి చూస్తే? ఎక్స్‌ప్రెస్ అనకాపల్లి వదిలి ఉండాలీపాటికి. … తార ఎలా వుందో ఇప్పుడు! నాకొక మంచిబొమ్మ వేసి, ఫ్రేమ్ కట్టించి ఇస్తానంది. వేసి తెచ్చిందా సరి. లేకపోతే ఓగదిలో పెట్ఠి తాళం వేసి బొమ్మ వేసిచ్చేవరకూ తియ్యనని చెప్తాను .. నాలో నేనే నవ్వుకుంటున్నాను.
″థాంక్సండీ.″
ఆవిడవేపు తిరిగి నవ్వీ నవ్వనట్టు ఓ చిన్ననవ్వు నవ్వి వూరుకున్నాను.
″మీరెక్కడికండీ″ మళ్లీ నన్నే ప్రశ్నించింది.
″పెదవాల్తేరు″ అన్నాను ముక్తసరిగా.
ఆమె పాపం రవంత చిన్నబుచ్చుకుంది.
″అదేనెండి. ఎస్ప్రసుబండిలో ఆల్లోలు వస్తరు గాఁవాల. ఆర్ని తీసికెల్డాని కొచ్చీరు గాఁవాల″ అన్నాడు ఆపక్కనే బేరంలేక నిలబడిన ఓముసిలి పోర్టరు జ్ఞానిలా తల తాటిస్తూ.
నాపక్కనున్నావిడ మళ్లీ నవ్వింది విశాలంగా. ″నేనూ అంతేనండీ. ఈరైల్లో మా అమ్మాయి వస్తోంది.″
ఆహా అన్నాను నేను తల ఎగరేసి.
కొండపల్లి బొమ్మలబండి అటొస్తే, రెండు కర్రభరిణెలు కొంది. బుట్టలోంచి రెండు కాగితపు పొట్లాలు తీసి పసుపూ, కుంకుమా ఆరెండిట్లో పోసింది. ″కొత్తపెళ్లికూతురు″ అంది తప్పుచేసినట్టు నవ్వి. అప్రయత్నంగా ఆబుట్టవేపు చూశాను. పువ్వులూ, పళ్లూ, ఇండియాసిల్క్ హౌస్ మార్కు సంచీ..
″టైము లేదండీ. నిన్నసాయంత్రంవే తెలిసింది ఈబండిలో వస్తోందని. కలకత్తా వెళ్తున్నారుట హనీమూన్‌కి″
ఆనవదంపతుల హనీమూన్ తలుచుకుని మురిసిపోతున్న ఈవ్యక్తి మనస్తత్వంగురించి నేను రవంత అక్కజపడ్డమాట నిజం.
″చూడదలుచుకుంటే ఇక్కడ మాత్రం లేవూ? అరకులోయకంటె సుందరప్రదేశం ఎక్కడుంది? ఏమిటో… ఈకాలపుపిల్లలు ఏవోలోకాలకి ఎగిరిపోవాలనుకుంటారు. … అయ్యో …″ బుట్టలోంచి జారిపడినపండుని తీసి నొచ్చుకుంటూ వెళ్లి కొళాయిదగ్గర కడిగి తీసుకొచ్చింది. వాటర్‌బాటిల్లో నీళ్లు పారబోసి మళ్లీ పట్టుకొచ్చింది. బుట్టలో అడుగున వున్న టిఫిను బాక్సు పైన పెట్టింది. పైనవున్నపళ్లు ఒపక్కకి సర్దింది. పువ్వులు మరోపక్కకి అమర్చింది. ఆఅమ్మాయికి సంపెంగంటే మహా ఇష్టంట!
″ఆయా సావన్ ఝామ్కే వూళ్లో ఆడుతోందని కూడా రాసాను″ అంది ఆవిడ.
కాలేజీఅమ్మాయిలు ఇటు తిరిగారు. ఆవిడ వాళ్లకీ నాకూ కలిపి చెప్తోంది. ఆపిల్ల –రైల్లో వస్తున్నది — ధర్మేంద్ర అంటే పడి చచ్చిపోతుందిట. ఓసారి సినిమా వచ్చింది… (సినిమాలు రాకేం చేస్తాయి..)
కాకపోతే ఇక్కడ విచారకరమైన విషయం ఏమిటంటే ఆదే సమయానికి ఆపిల్లకి నూటమూడు డిగ్రీలు జొరం వొచ్చింది. కదలకుండా పడుకోమని వాళ్లనాన్నగారు గట్టిగా చెప్పి వెళ్లారు. ఆయన అటువెళ్లగానే ఈఅమ్మాయి ఈవిడదగ్గరకొచ్చింది సినిమాకి వెళ్లితీరాలని. ముందు కొంచెం భయపడినా ఇప్పుడు కాకపోతే మరెప్పుడు సరదాలని ఈవిడ ఆఅమ్మాయిని సినిమాకి తీసుకెళ్లిందిట. మర్నాటికి జొరం తగ్గిపోయిందిట!
″తమాషాగా వుందండీ. ఠక్కునరోగం కుదిర్చేయగల ఆసినిమా పేరేమిటో″ పంజాబీడ్రెస్సులో వున్న పిల్ల ప్రశ్నించింది.
″గుర్తు లేదమ్మా″ అందావిడ నవ్వి. ″మా రమని తెలీనివాళ్లు లేరనుకోండి. అది బస్సు ఎక్కితే దిగేవరకూ ఒకటే గొడవ. లాఫింగ్ గాస్ అని మగపిల్లలూ, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ అని ఆడపిల్లలూ దాన్ని ఏడిపించేవారట″.

తార ఎలా వుంటుందో ఇప్పుడు. చూసి ఆరేళ్లయింది. కొంచెమయినా ఒళ్లు చేసిందో, ఇంకా అలాగే ఎదురుగాలికి వెనక్కికొట్టుకు పోయే పోచలా వుండిపోయిందో …
ఎవరో హడావుడిగా నన్ను దూసుకుపోయారు. విసుక్కుంటూ ఇటు తిరిగాను. నాపక్కనున్నావిడ కాలేజిపిల్లలకి ఏదో చెపుతోంది.
″ముక్కూ మొహం ఎరగని పెద్దమనిషి, పాపం, ఎండన పడి వచ్చాడు. మరొకరైతే నమస్కారాలు చేసి, మంచినీళ్లిచ్చి, ఏంకావాలని మర్యాదగా అడిగే మాట. మారమ ధోరణే వేరు కద. వాటాలున్నాయా అని ఆయన ఎంతో మర్యాదగా అడిగితే, ఇదేమో లేదండీ, ఇంకా మేమే పంపకాలు వేసుకోలేదు అంది.″ ఆవిడ గలగలా నవ్వుతోంది.
చక్కని పలువరసగలఅమ్మాయి పంజాబీడ్రెస్ వేసుకున్న పిల్లవేపు తిరిగి, ″నవ్వుదామా?″ అని అడిగింది.
రెండో అమ్మాయి ″సరే నవ్వు″ అంది నిర్వికారంగా.
తార కూడా చిన్నప్పుడిలాగే అల్లరి చేసేది. ఇప్పుడది లెక్చరరయి ఏం చెపుతోందో …
ప్లాట్‌ఫారంమీద సంచలనం హెచ్చింది. రైలు వస్తోంది. పోర్టర్లు వాళ్ల వాళ్ల బేరాలదగ్గరికి చేరుతున్నారు. అంపకాలకొచ్చిన బంధుమిత్రులు చివరిసందేశాలు అందిస్తున్నారు.
ఫస్ట్‌క్లాస్ ఇంకా ముందుందని ఒక పోర్టరు చెప్పేడు నాప్రశ్నకి జవాబుగా. అటు చూశాను.
తార చెయ్యూపుతోంది. నాగుండెలు వేగంగా కొట్టుకుంటున్నాయి. అది స్టేషనన్న స్పృహ లేకుండా, తారచేతులు నాచేతుల్లోకి తీసుకుని చూస్తూ వుండిపోయాను.
″నువ్వు మారనే లేదే″. తార అంటుంటే నాకెందుకో గళం గాద్గదికమయింది. ″పద″ అన్నాను.
″హలో″.
తార ఆగిపోయింది, నాచెయ్యి వదిలించుకుంటూ. వాళ్ల ప్రొఫెసర్ రమేష్‌చంద్రతో అది మాటాడుతుంటే నేను ఒక నమస్కారం పారేసి కాస్త ఎడంగా నిలబడ్డాను.
″కనీసం ఒక్కరోజుకి దిగకూడదూ″ ఆవిడే ప్రాధేయపడుతోంది.. ఆఅమ్మాయే కాబోలు రమ. రైలు దిగకుండా, కిటికీలోంచి చూస్తూ కూర్చుంది. ప్లాట్‌ఫారంమీద, బండికానుకుని అతను నిల్చుని వున్నాడు. ఆవిడ కాఫీ, టిఫినూ తెచ్చానని చెపుతోంది. ఆఅమ్మాయి అతనిమీదినించి కళ్లు మరల్చకుండానే తమకి బ్రేక్‌ఫాస్ట్ బోగీలోకి వస్తుందని చెప్పింది.
″పోన్లెండి. టిఫినొద్దులెండి, కాఫీ తీసుకుంటాంలెండి″ అంటున్నాడతను. ఆమాటలు వింటుంటే నాకెందుకో ఆవిడమొహం చూడాలనిపించింది. మళ్లీ చూడలేనని కూడా అనిపించింది.
ఇటు తిరిగాను. తార ఇంకా వాళ్లప్రొఫెసరుతో మాటాడుతోంది.
చాయ్ …చాయ్ …కేలా …కాలా … తప్పుకో, ,,, తప్పుకో …సర్కో . ఆంధ్రప్రభ … పత్రిక … ఎక్స్‌ప్రెస్ .. దినమణి ..
పాన్… బీడీ … కేకలు …. ఒకటే రొద … గందరగోళం..
వీటిమధ్య దబ్మంటూ పెద్ద చప్పుడు.
″అయ్యయ్యో .. అయ్యో …″ పళ్లబుట్ట. ట్రాలీకింద ఆవిడ తెచ్చినప్లాస్టిక్ బుట్ట పడి పగిలి చిందరవందర అయిపోయింది.
″నీకోసం తెచ్చాను.″
″పోన్లెండి.″
మరెవరో ఉరుకులూ పరుగుల్తో ఇండియాసిల్క్ హౌస్ పాకెట్ తన్నుకుంటూ పోయేరు. కర్రభరిణెల్లోని పసువూ కుంకుమా సంక్రాంతిముగ్గుల్లా చల్లుకుపోయేయి నేలమీద.
″ఫరవాలేదండీ. మీరు వచ్చారు కదా. అదే చాలు″ అంటున్నాడతను. ఆస్వరంలో ఎందుకో నాకు నిండుదనం లేదనిపించింది.
నాకెందుకో ఆవిడమీద జాలి కలుగుతోంది. పాపం అనిపిస్తోంది.

″పద″ తార వచ్చి నాభుజంమీద చెయ్యేసింది. ప్చ్ అనుకుంటూ వెనుదిరిగాను.
″అరే, తార,″ ఆవిడే తారని పిలుస్తూంది. తార వెనుదిరిగి నవ్వింది పలకరింపుగా.
వాళ్లీద్దరూ ఒకరినొకరు పరామర్శించుకుంటుంటే చూస్తూ నిలబడ్డాను. అయిదు నిముషాల అనంతరం తార ఆవిడకి టాటా చెప్పి నాదగ్గరకొచ్చింది.
కార్లో అడిగాను, ఆమహాశ్వేత ఎవరని. తార చెప్పింది తనమేనగోడలి టీచరుట. ఆపిల్ల ఆవిడగురించి అస్తమానం చెబుతూ వుండేదిట.
ఓమారు వాళ్లందరూ పిక్నిక్కి వెళ్తే అక్కడ ఆపిల్లకి జ్వరం వచ్చిందట. ఆప్పుడు ఆవిడ చేసిన సేవలు కన్నతల్లి కూడా చెయ్యదట. ఆతరవాత ఆవిడ స్వయంగా ఆపిల్లని తారఅన్నగారివూరు తీసికెళ్లి దిగవిడిచి వచ్చిందిట. వాళ్లబలవంతంమీదే అనుకో నాలుగురోజులపాటు అక్కడే వుందిట కూడాను. అప్పుడే తారతో మొదట పరిచయం, తరవాత ఆవిడకి తనంటే
ప్రత్యేకాభిమానం ఏర్పడిందిట. ″నావెనక నీడలా తిరిగేదనుకో. నాకాశ్చర్యంగా వుండేది. . ..ఆరే …″ అంటూ కథ ఆపి కేకేసింది తార.
″ఇటు వచ్చేశాం. పద… ముందు పోస్టాఫీసుకి పోనియ్ రథం.″ అంది.
తార తాఖీదుననుసరించి నేను కారు మళ్లించేను. ″ఏం, వూరు పొలిమేరల్లో వున్నాం ఇంకా. ట్రంక్‌కాల్చేసి బ్రేక్ఫాస్ట్ తిన్నారా అని అడగాలా?″ అన్నాను చిలిపిగా.
″క్షేమంగా చేరినట్టు టెలిగ్రాం ఇమ్మన్నారు, ఏమిటో చాదస్తం″ అంది ఏమాత్రం చిరాకు ధ్వనించని స్వరంతో. ఎంతవారలైన కాంతదాసులే అన్నారు కానీ కాంతలే కన్నుమూసి తెరిచేలోగా కాంతులజేబులో బొమ్మలయిపోతారని వాళ్లకి తెలీదు అనుకున్నా మనసులో.
టెలిగ్రామ్ ఇచ్చి కారు బీచిరోడ్డు పట్టించాను. తార ″ఆయన″ విశేషాలు చెబుతోంది. హవామహల్ దాటుతుండగా రోడ్డువారగా నడిచిపోతున్న ఎరుపుఅంచు తెల్లచీర కనిపించింది. అప్రయత్నంగానే కారు జోరు తగ్గించి, రోడ్డువారకి తీసికెళ్లి, ″రండి, నేనూ అటే వెళ్తున్నాను కద. డ్రాప్ చేస్తాను″ అన్నాను.
ఆవిడ ఒకక్షణం నావేపు అయోమయంగా చూసింది. మరుక్షణం, ″థాంక్సండీ. నాకు నడవడమే ఇష్టం. మీరు వెళ్లండి నేను మెల్లిగా నడుచుకుంటూ వెళ్తాను. వెదరు కూడా బాగుంది″. అంది.
నాకు చిరాకేసింది. ″రారా?″ మళ్లీ అడిగాను దురుసుదనం కప్పిపుచ్చుకుంటూ. నాకావిడమీద ఏం అధికారం వుందో, ఎలా వచ్చిందో తెలీదు.
″వస్తున్నాకదండీ. మీరు పదండీ. ఫరవాలేదులెండి. తాబేలూ చేరుతుంది, కుందేలూ చేరుతుంది గమ్యం″ అంది. అదే నవ్వు మళ్లీ..
విసుగ్గా ఏక్సిలేటరు ఒకతన్ను తన్నేను, గేరు మార్చి. తార పిలిస్తే వచ్చేదేమో..
″ఆవిడదంతా అదోరకంలెద్దూ″ అంది తార.
″ఏరకం?″ అంటే తార మాటాడలేదు. భాష ఎంత విస్తృతం అయినా చెప్పలేనివెన్నో ఇంకా మిగిలిపోతూనే వున్నాయనిపించింది.

ఆరాత్రి తారా నేనూ చాలాసేపు కబుర్లు చెప్పుకుని ఏఅర్థరాత్రో దాటింతరవాత నిద్రకొరిగాం.
ఆనిద్రలో నాకో పిచ్చికల వచ్చింది.
జనం ప్రవాహంలా కదిలిపోతున్నారు -ఏదో ఆవేశంతో, ఆవేదనతో, ఉరుకులతో, పరుగులతో సాగిపోతున్నారు. వాళ్లమధ్య ఓచిన్న పడవ నెమ్మదిగా కదిలిపోతూంది. ఆచిన్నారిపడవ రాజహంసలా సాగిపోతూంది ఒయ్యారంగా. దాన్నండా పారిజాతసుమాలు అలరిస్తున్నాయి. దాన్ని ఒరుసుకుపోతున్నారు జనాలు. ఎవరూ ఆపువ్వులు తీసుకోడంలేదు. ఇంతలో ఆపువ్వులన్నీ జరీనగిషీగల పీతాంబరాలుగా మారిపోయాయి. ఆరాయంచ ఒక స్త్రీమూర్తిగా మారిపోయింది. ఆవస్త్రాలన్నిచినీ చిన్నచిన్న పీలికలు, వాలికలుగా చేయసాగింది. తనచేతిలోని దీపంతో వాటికి నిప్పంటించింది. మంటలు మిన్నంటుతున్నాయి.. ఆమంటలమధ్య ఆవిడ విరగబడి నవ్వుతూంది … జలక్రీడలాడుతూంది..
″అయ్యో,.. కాలిపోతోంది… నీళ్లు … మంటలు. .. ఆర్పండీ …″ అరుస్తున్నాను పిచ్చిగా.
″ఏమిటే నీగోల″ అంటూ తార నన్ను కుదిపి లేపింది. తుళ్లిపడి లేచి కూర్చున్నాను. వణికిపోతున్నాను చలిజ్వరం వచ్చినట్టు.. గుండె దడగడ కొట్టుకుంటోంది.
తార లైటు వేసి, గ్లాసుతో మంచినీళ్లు తెచ్చింది. నీళ్లు తాగింతరవాత కొంచెం తేరుకున్నాను. నాకల తారకి చెప్తే నవ్వేసింది. ″చిన్నపిల్లవి. డిటెక్టివ్ కథలూ అవీ చదవొద్దంటే వినవు. మళ్లీ ఇలాటి పిచ్చి పిచ్చి కలలు కని బెదిరిపోతావు″ అంటూ హేళన చేసింది చాలాసేపు.
″నీమొహంలే. ఇందులో డిటెక్టివేముంది″ అంటూనే తారకి దగ్గరగా జరిగి పడుకున్నాను.
″ఆకలకి అర్థం ఏమయివుంటుందో″ అని నేనంటే తార, ″పిచ్చి ఆలోచనలు కట్టిపెట్టి పడుకో. తన్నగలను″ అంటూ కసిరి, నన్ను తనగుండెల్లో పొదువుకువి జోకొట్టింది.

తార వున్న నాలుగురోజులూ ఊపిరాడకుండా ప్రోగ్రాములేసుకుని ఊరంతా తిరిగేం. రెండు మూడుసార్లు ఏషాపులోనో బీచిలోనో మహాశ్వేత తటస్థపడడం, ప్రతిసారీ చిరునవ్వులతో సరిపుచ్చి దాటిపోవడం జరుగుతూ వచ్చింది.

అప్పుడే మరోసంగతి కనిపెట్టేను. మాఇంటి డాబామీంచి దక్షిణంవేపు చూస్తే ఆవిడవున్న ఇల్లు కనిపించేది. ముందొక పంచ, దాన్నానుకుని ఒకగదీ ఉన్నట్టున్నాయి. పంచలో ఒకమంటం, ఒక కుర్చీ వున్నా, ఆవిడ మాత్రం సాధారణంగా స్థంభాన్నానుకుని నేలమీదే కూర్చుని చదువుకోడమో, కుట్టుకోడమో చేస్తూ కనిపించేది. ఒకోక్కప్పుడు ఎవరితోనేనా మాటాడుతూండేది. ఆసమయంలో ఆవిణ్ణి చూస్తే ఎదుటివ్యక్తి ఎంతో ఆత్మీయురాలయి వుండాలనిపించేది. క్రమంగా మహాశ్వేతవిషయంలో నాలో నాకే తెలియకుండా కౌతుకం పెరగసాగింది.

తార వెళ్లిపోయినతరవాత ఒకరోజు బాబు అల్లరి చేస్తుంటే బీచికి తీసుకెళ్లాను. పామ్ బీచిదగ్గిర ఆవిడ కనిపించింది. ఎక్కడినుంచో వస్తూ. నన్ను చూసి నవ్వింది పలకరింపుగా. నేనూ ప్రతిగా నవ్వి, ″రండి, కొంచెంసేపు బీచిలో కూచుందాం, ఏంతోచడంలేదు″ అన్నాను.
″వెళ్లాలండీం″ అంటూనే వచ్చి నాపక్కన కూచుంది.
తీరా కూర్చున్నతరవాత ఏం మాటాడాలో తోచలేదు. ఆవిడ బాబుని పలకరించింది. విచిత్రంగా వాడు క్షణంలో అవిడకి మచ్చిక అయిపోయాడు. చీకటిపడేవరకూ వాళ్లిద్దరూ ఆడుకుంటుంటే నేను చూస్తూ కూర్చున్నాను. లేచి వెళ్లేవేళకి అన్నాను ఆవిడతో అప్పుడప్పుడూ మాయింటికి వస్తూండండని.
సరే అందావిడ. మూడురోజులనాడు ఆవిణ్ణి గేటుదగ్గర చూసినప్పుడు మాత్రం రవంత ఆశ్చర్యంలాటిది కలిగినా, మనస్ఫూర్తిగానే రండి, రండి అంటూ ఆహ్వానించేను.
ఆతరవాత చాలాసార్లే మాయింటికి వచ్చినా నేను ఆవిడగురించి తెలుసుకున్నది చాలా తక్కువ. ఒక్కోసారి ఏవో పాటలు పాడేది. ″భానుమతివి, సుశీలవి మాత్రం పాడమని అడక్కండి. మరేవేనా అడగండి″ అందొకసారి.
″మంచిపాటలన్నీ వాళ్లు పాడినవే మరి. పోనీ, ఎల్లారీశ్వరీ, స్వర్ణలతవీ పాడతారా″ అంటే అవి రావనేది.
″ఏపాటలు కావాలో చెప్పండి.″ అని వరసగా నాచేత ఓ లిస్చు వల్లె వేయించి, ″అవన్నీ మీకు తెలుసన్నమాట. సరే, అవి కాక వేరేవి పాడతాను″ అంటూ మరేదో అందుకునేది.
వీటిరంగులతో బొమ్మలు వేసి, రంగులబొమ్మలు కత్తిరించి అట్టమీద అతికించి, రంగుకాగితాలతో బొమ్మలు చేసి బాబుకిచ్చేది. గంటలతరబడి ఆవిడ తయారుచేస్తే వాడు క్షణాలమీద వాటిని ఛిన్నాభిన్నం చేసేసేవాడు.
″అలా పాడు చేస్తున్నాడు. వాడికెందుకు ఇస్తారు?″ అని నేనంటే
″వాడి ఉద్యోగం అదే మరి. నేను బ్రహ్మని. వాడు శివుడు″ అనేది నవ్వుతూ.

ఎన్నోమార్లు అనుకున్నాను ఈవిడకి ఇమోషనల్ ఇన్వాల్వ్‌మెంటు లేదేమోనని,
లోతులేని మనిషేమోనని.
కనిపించిన ప్రతిఒక్కరితోనూ అప్యాయంగా మాటాడే ఈమనిషికి నిజమైన ఆత్మీయులెవరూ లేరేమో నని,
ఈవిడకి మనఃక్లేశం కనిగించే విషయమంటూ ఏమీ లేదేమోనని,
తను అందరికీ కావాలనుకోడమే కాని తనకి ఎవరూ అక్కర్లేదేమోనని …
ఒకరోజు తెగించి అడిగాను, ″మీరేం అనుకోకపోతే ఒకమాట అడుగుతా″ అని.
″అడగండి.″
తీరా అడగబోయేసరికి మాటలు తడబడ్డాయి. ″మీరు…మీ ..మీకు ఎవరూ లేరా?″ ఎంత అబ్రప్టుగా వినిపించిందో నాస్వరం నాకే.
ఆవిడమొహం వివర్ణమయింది. నేను మొహం మరోవేపుకి తిప్పుకున్నాను గబుక్కున.
ఆవిడ వొంగి బాబుని ఎత్తుకుని అంది, ″ఇంకెప్పుడూ నన్నిలాటి ప్రశ్న వేయకండి″
మరుక్షణం బాబుతో సహా తోటలోకి వెళ్లిపోయింది.
నేను ఫూల్‌ని. ఉత్త ఫూల్‌ని. సెంటిమెంటల్ ఫూల్‌ని.
మళ్లీ ఆవిడతో మాటాడడానికి నేను చాలా గుండెబలం తెచ్చుకోవాలి.
000

(ఆంధ్రప్రభ వారపత్రిక, సెప్టెంబరు 6, 1972,లో ప్రచురితం. మా.ని.)

“నేను నీకు సాయము చేయవచ్చునా?”

(మనలో మనమాట 36)

కొత్తగా ఈదేశం వచ్చేక నేర్చుకున్న కొత్త నుడికారం ఇది, may I help you?

ఈవిషయంలో ఇప్పటికీ నాకు సంపూర్ణమైన అవగాహన లేదు. ఏ దుకాణంలో అడుగు పెట్టినా Continue reading ““నేను నీకు సాయము చేయవచ్చునా?””