మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథలు

సరస సల్లాపోక్తులు, చురుకు భాషణలు – మల్లాదివారి కథనకుతూహలం. చలం చిత్రించిన విశృంఖలతకీ కొడవటి కుటుంబరావుకథల్లోని ఆర్థిక, సమాజిక అవగాహనకీ నడుమ మేరువులా నిలిచి కథలని కవితలలా మలిచిన కథకుడు మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి.

స్త్రీ పురుషులమధ్య ఆకర్షణ ప్రకృతిసిద్ధం. అయితే ప్రతిజీవికీ సహజమైన ఆకర్షణమూలానా లేదా దానిపేరు మీదుగా ఎన్ని అత్యాచారాలు జరుగుతున్నాయో చలం, కొడవటిగంటి ఎత్తి చూపితే, రామకృష్ణశాస్త్రి అనూచానంగా వస్తున్న మరొకకోణాన్ని ఆవిష్కరించారు తమకథల్లో.

రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథల్లో ముఖ్యంగా చెప్పుకోవలసింది కథకుడు. అందులో మొదటిది – పాఠకుడిని సంభోధిస్తూ మధ్యమపురుషలో కథ చెప్పడం. రెండోది ఆకథకుడిలో రెండురకాల వ్యక్తిత్వాలు. ఒక కథకుడు పురాణాలూ, ఇతిహాసాలూ చదివి ఆకళించుకున్న పండితుడు. రెండోవారు సమకాలీనసమాజాన్ని నిశితదృష్టితో పరిశీలించి వ్యాఖ్యానిస్తున్న నిత్యయౌవనుడు. కొన్ని కథలు చదువుతుంటే, షడ్రోసోపేతాన్నాలు ఆరగించి, తాంబూలం సేవిస్తూ నిదానంగా కథనం సాగించే పౌరాణికుడు దర్శనమిస్తాడు. అటువంటి ఇతివృత్తాలుగల కథలు చెప్పేటప్పుడు తదనుగుణంగానే కొట్టొచ్చేట్టు కనిపించేవి – సరసభాషణలు, కులకాంతలకి దీటు రాగల వారకాంతలు, వారిచుట్టూ భ్రమరములవలె సంచరించే ఆబాలగోపాలం. ఇవి “వనమాల”, “స్వరమేళ”, “రంగవల్లి”, “డు, ము, వు, లు” వంటి కథల్లో చూస్తాం. రెండోరకంకథల్లో ఏ స్టేషనులోనో, రోడ్డుమీదో నిలబడో, పార్కుబెంచీమీద కూర్చునో కనిపించి, “ఉండు, చెప్తా, నీకర్థం కాదేమోనని … ” అంటూ అనునయంగా పలకరిస్తూ సాధారణదుస్తుల్లో ఆధునికయువకుడు గోచరిస్తాడు. ఉదాహరణకి “పీఠిక”, “జోను టికెట్టు” చెప్పుకోవచ్చు.

కథకి సాంఘికప్రయోజనం ఉండాలనీ, అంటే సంఘంలో కుళ్లుని ఎత్తి చూపి, ప్రక్షాళన చేయగలకథలే మంచికథలనీ అలాటికథలు రాసినవారే మంచి కథకులనీ ఈనాటి సమీక్షలూ విమర్శలూ చెప్తున్నాయి. అంచేత, మల్లాదివారికథలని ఆదృష్టితో పరిశీలించి చూద్దాం.

శాస్త్రిగారికథలకి ప్రాతిపదిక చాలామటుకు స్త్రీ, పురుషసంబంధాలే. స్తీ, పురుషులు ఒకరికొకరు ఆలంబన. ఎవరికి ఎవరు ఆలంబన, ఎవరు ఎవరికి ఆకట్టుకుని ఆడిస్తున్నారు అన్నది పెద్ద చిక్కుప్రశ్న. రామకృష్ణశాస్త్రిగారికథల్లో ఈ సమస్య అనేకకోణాలనుండీ ఆవిష్కరించడం జరిగింది. మగవారిలో స్త్రీలచుట్టూ భ్రమరములవలె తిరిగేవారున్నారు. ఆ ప్రవృత్తిని ఆమోదించిన ఆడవారున్నారు. భోగంపడుచులకు కన్నెరికం పెట్టడం తమకొక గౌరవంగా భావించే ప్రభువులున్నారు. వారికి నివాళులు పట్టే అర్థాంగులున్నారు. “ఎవరూ పలకరించకుండా ఉంటే, పాపం సానిపిల్లలు ఏమయిపోవాలి చెప్పూ” అంటూ నిగ్గదీసి అడిగే మహానుభావులున్నారు (గురుప్రసాదం). అటువంటి మగధీరుల్ని, “నేనెందుకు మీతో లేచిపోవాలీ? కావలిస్తే మీరే రండి నాదగ్గరికి” అంటూ సవాల్ చేయగల వీరవనితలున్నారు (కనక జానకి). మగవారిని తమకొంగున కట్టుకుని, ఆడించి. లాలించి, బెల్లించి, జాలిపడి కనికరించిన జాణలున్నారు. అదే అసలైన నీతి అని సాటి ఆడపడుచులకి బోధ చేసిన ముద్దరాళ్లున్నారు.

కొన్నికథల్లో స్త్రీ భోగవస్తువు అయితే మరికొన్నికథల్లో విశిష్టమయిన విలక్షణమయిన స్త్రీపాత్రలు గోచరమవుతాయి పాఠకుడికి. సాధారణంగా ఒక సిద్ధాంతానికో వాదానికో కట్టుబడి రచనలు చేసినప్పుడు, ఆరచనలన్నీ ఏకోన్ముఖంగా సాగే ప్రమాదం ఉంది. తద్భిన్నంగా రామకృష్ణశాస్త్రిగారికథల్లో అసామాన్యమయిన వైవిధ్యం చోటు చేసుకుని సమ్యక్ దృష్టిని సాధించింది. అందుకే కొన్నికథల్లో వారకాంతలని అన్నమాటలు మనని కలవరపరిచినా, ఒక చారిత్ర్యకసత్యాన్ని కూడా ప్రస్ఫుటం చేస్తాయి. వారకాంతలనీ, వారి వ్యాపకాలనీ చిత్రించినప్పుడు కూడా శృంగారకథనాలలో సర్వసాధారణమయిన అంగాంగవర్ణనలు కనిపించకపోవడం (కావ్యాలనుండో ప్రబంధాలనుండో ఉదాహరణలు ఎత్తి చూపినప్పుడు తప్పిస్తే) కథకుడి స్ఫూర్తికీ, సమ్యక్ దృష్టికీ తార్కాణం.

“మధ్యాక్కర” “ఆతిధ్యం” కథలు పక్కపక్కన పెట్టి చదివితే, రెండుతరాల మానసిక ప్రవృత్తులలో గల అంతరం, ఆంతర్యం స్పష్టమవుతుంది. మొదటికథలో తాతగారు అమ్మమ్మకీ, మనవడికీ కూడా సానిపాపలయందు తమకున్న అభిమానాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. కథాంతంలో బీబీనాంచారమ్మని స్పరించుకోడంలో గతంలో రసహృదయులు సర్వసాధారణంగా ఉదహరిస్తూ వచ్చిన ధర్మసూక్ష్మం. రెండోకథలో మనవడిని అదే దోవన అంపడానికి ప్రయత్నిస్తారు. భరతుడినుండీ బిల్వమంగళుడివరకూ గ్రంథప్రామాణ్యాలు పునరుద్ఘాటించి, అతిథిసేవలో “అది” విధిగా అమర్చాలనీ, టీ, సిగరెట్లలాగ స్త్రీ కూడా సర్వసాధారణం అని ప్రవచించి, అత్తరుపూతలతో కొత్తపెళ్లకూతురిని శోభనంగదిలోకి తోలినట్టు సానివాడకి తోలితే ఆ యువకుడు చేసిన పని ఈనాడు మనకి న్యాయసమ్మతం కానీ ఆ తాతగారికీ, వారిలాటి సనాతునులకీ హాస్యాస్పదం. తాను (మనవడు) ఇంటికి తిరిగివచ్చేలోపున ఎన్నిసార్లు నవ్వుకున్నారో తాతగారు అంటాడు కథకుడు. ఆసంగతి ఆ యువకుడికీ తెలుసు. ఇది కూడా మల్లాదివారికథల్లో ప్రత్యేకతే. ఏసందర్భంలోనూ ఏపాత్రకీ కోపం రాదు. వచ్చినా, హద్దు మీరి ఆగడాలకి దిగరు. వారికథల్లో అందరూ మంచివారే. కట్టుకథలు చెప్పిన తనదగ్గర డబ్బులు వడికినవాడు కూడా ఆప్తువాడే. కంగు తిన్నవాడు కూడా సుప్రసన్నుడే. (మీమాంస).

వెనకటితరాల మగవారిదృష్టిలో కళావంతులు సంఘంలో ఆదరించదగ్గ భాగం అయితే, తరవాతితరం యువకులదృష్టిలో వారు సంఘదూరులు. పూర్వం స్త్రీలని భోగవస్తువుగా పరిగణిస్తే, ఆతరవాతివారు అంటే చారిత్ర్యకంగా ఇరవయో శతాబ్దం తొలిదశనాటికి అది తప్పుగా భావించడం మొదలు పెట్టేరు. కాలానుగతంగా వచ్చిన ఈ మార్పు రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథల్లో ప్రస్ఫుటంగా చిత్రించడం చూస్తాం. “ద్రౌమపదీవస్త్రాపహరణం”, “ఆతిధ్యం” లాటి కథల్లో అమ్మాయిలలో తిరుగుబాటుతనం, అబ్బాయిలలో ఒకరకం అయోమయం చోటు చేసుకున్నట్టు కనిపిస్తాయి. అబ్బాయిలు తెగించి బోగంఇళ్లకి వెళ్లలేరు. అలాగని వారిని సాటిమనుషులుగా గుర్తించనూ లేరు.

“ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం”లో చంద్రంతల్లికి లోకం తమకి వారకాంతలు, దేవదాసీలు అంటూ పేర్లు పెట్టినా, తాము వేశ్యలము అన్నది స్పష్టంగా తెలుసు. అందుకే, ఆవిడ తనని తానే వెలి వేసుకుంది. ఈచర్యలో సంఘంలో గూడు కట్టుకుని ఉన్న కుహనావిలువల ఎత్తిపొడుపు ఉంది. నోటితో మాటాడుతూ, నొసలుతో వెక్కిరించడంవంటిది ఈ పేర్లు పెట్టడం. ఆత్మగౌరవం ఉన్న ఏ వ్యక్తికీ సాంత్వన కలిగించదు ఈ ప్రవృత్తి.

కాలేజీలో యువకులు మహోత్సాహంతో ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణం నాటకం వేయడానికి నిశ్చయించుకున్నతరవాత చంద్రాన్ని ద్రౌపదివేషం వెయ్యమని అడగాలి. అసలు ఆ అమ్మాయిని దృష్టిలో పెట్టుకునే ఆ నాటకం ఎంచుకున్నారన్నది కథకుడు చెప్పడు కానీ, పాఠకుడికి సుస్పష్టమే. మరి చంద్రాన్ని ఎవరు అడుగుతారు. అది పిల్లి మెళ్లో గంట కట్టడంలాటిదే. ప్రిన్సిపాలుగారిచేత చంద్రాన్ని అడిగించడంలో తెలుస్తాయి వాళ్ల ఓటుగుండెలు. తనని సాటివిద్యార్థులు బోగందానిగానే చూశారు, తను ఏనాటికి వారిచెల్లెలితో సమం కాదు అని చంద్రంకి అర్థమవుతుంది. వారికి బుద్ధి చెప్పాలని నిర్ణయించుకుంటుంది. అయితే ఆమె పథకం మాత్రం అంత మెచ్చదగ్గదిగా అనిపించలేదు నాకు. తనపరువు నిలబెట్టుకోడానికి మరొక స్త్రీని ఎరవేయడం న్యాయమేనా అన్నప్రశ్న పాఠకుడిలో ఉదయించకమానదు. ఇదంతా కుర్రకారు ఆకతాయినతనం అని సరిపెట్టుకోవాలేమో.

“మంత్రపుష్పం” కథలో ప్రధానపాత్ర, సీతాయ్ “అదో పెద్దబాలశిక్ష” అంటాడు కథకుడు. “కడుపెరిగి ఉంగ బట్టకపోతే, జాతి జాతంతా ఆకటితో అలమటించిపోతుంది,” అంటుంది సీతాయ్. ఆమె తనకు తానుగా యుద్ధశిబిరానికి వెళ్లి, సైనికులని సుఖపెట్టి, జాతిని ఉద్ధరించిన పుణ్యాత్మురాలు. సీతాయ్‌లాగే మరో విలక్షణమయినపాత్ర “చైత్రరథం”లో నాగరత్నం.

నాగరత్నం “చైత్రరథం”లో ప్రధానపాత్రే అయినా, ఆనాటి రాజకీయాలూ, రాజకీయనాయకుల నీచప్రవృత్తులూను విస్తృతంగానే చర్చించారు రచయిత.. అయినవారందరినీ ఎదిరించి, చిత్తశుద్ధితో దేశసేవకి తనని తాను అంకితం చేసుకున్న వేశ్య నాగరత్నం. చివరకి విసిగి వేసారి “ఎందుకిలా ముత్యాలు వెదజల్లడం” అనుకుని, వెనకటి వైభవంలోకి ఒత్తిగిలింది. కథంతా వ్యంగ్యాత్మకంగా నడుస్తుంది. రామకృష్ణశాస్త్రిగారు ఈసంకలనానికి రాసిన ముందుమాటలో (నేనూ, నాకతలూ), “మీకథలో నీతి ఏమిటి?” అని అడిగేవాళ్లకి, తనజవాబు “దానికున్నది జాతి” అన్నారు. పై కథల్లో జాతిపై పదునైన విసుర్లు చాలానే ఉన్నాయి.

“సినీవాలీ”లో మంజరి, “సర్వమంగళ”లో అక్క తమకి తాము పెద్దరికం వహించి కథలకి సారథ్యం చేస్తారు. ఈరెండుకథల్లోనూ సందేశం ఒకటే. ఆడవాళ్లు అవసరమయినప్పుడు కళ్లేలు తమచేతుల్లోకి తీసుకుని బండి నడిపించగలరనే. అయితే “సినీవాలీ”లో మంజరికున్న ఆత్మస్థైర్యం “సర్వమంగళ”లో అక్కకి లేదు. “సినీవాలీ”లో తుదివిజయం మంజరిదే. “సర్వమంగళ”లో అక్క తనని తాను బలి ఇచ్చుకున్నాననడం ఆపాత్రకి ఏమాత్రమూ బలం ఇచ్చేదిగా లేదు. ఆవిడ చేసిన త్యాగం అర్థరహితం, ఆవిడబతుకు గంగపాలు. రచయిత ముందుమాటలో ఈ శీర్షికకి ఇచ్చిన వ్యాఖ్యానం చదివినతరవాత కూడా నాకు ఔచిత్యం బోధపడలేదు. .

“గృహిణీపదం”లో ఇంటింటా ఉండే భాగవతమే అయినా, రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథల్లో మహోధృతమయిన సంఘర్షణలు చూడం. ఈకథ వ్యంగ్యంతో, హాస్యంతో కూడిన సంభాషణలతో, తగుమాత్రం ఎత్తిపొడుపులతో సాఫీగా సాగిపోతుంది. “మానుషమున్న ఏ ఆడది మొగవాణ్ణి పెళ్లి చేసుకోడానికి ఒప్పుకుంటుందీ” అన్నది ఆమెవాదన. “నిజమే. నేనూ మా మేనత్తకొడుకుని చేసుకుని ఉంటే బాగుండేది అనుకుని ఉంటే బాగుండేది” అని అతనిజవాబు. “గీతగోవిందం పెండ్లాం రాసినకావ్యాన్ని తగుదునమ్మా అని తనపేర పెట్టించుకున్నాడు జయదేవుడు” అంటుంది ఆమె. అతను నవ్వుతాడు.

రామకృష్ణశాస్త్రిగారికథల్లో గొప్ప వైవిధ్యం ఉంది. మరోలా చెప్పాలంటే, ఈపాత్రలన్నిటినీ ఒకచోట పేర్చి చూస్తే, మనసాంఘిక పరిణామం ఛాయామాత్రంగా గమనించగలం. స్త్రీ, పురుషసంబంధాలగురించి, స్త్రీలలో, పురుషులలో ఈతరంవారికీ, ముందుతరాలవారికీ మధ్య వచ్చినమార్పులకీ, అభిప్రాయబేధాలకీ అద్దం పడతాయి ఈకథలు.

“ఆతిథ్యం”లో తండ్రిని తిరస్కరించినకుమారుడికి ఉత్తమగతులుండవని శాస్త్రాలు ఘోషిస్తున్నాయిట గదా” అంటే, “తప్పుదారి పట్టిన తండ్రికి విధేయుడై, ఆలిని ఉసురుపెట్టేవాడి గతీ అంతేనంటున్నాయి నాయనా” అని సమాధానం.

అలాగే, “ఏష ధర్మ­ సనాతనః”లో కూడా దుర్మార్గుడయిన తండ్రిని కంటకించుకుని, తల్లి పతివ్రత కాకపోతేనూ, తాను ఆతండ్రికి పుట్టిఉండకపోతే తనకి హర్షదాయకమేనంటూ కొడుకు తండ్రిని ఎద్దేవా చేయడమే ఇతివృత్తం. కారణం ఆ తండ్రిని తల్లి హింస పెట్టడం, దానికి తల్లి తల ఒగ్గడం. ఉత్తమపురుషలో సాగిన ఈకథ ఒక చిన్న స్వగతంలా సాగుతుందే తప్ప తుదీ మొదలూ కనిపించవు. కథకుడికి కావలిసినదల్లా ఆ తండ్రి “శుద్ధవెధవ” అని పాఠకుడిని నమ్మించడమే అనిపిస్తుంది. ఈరెండు కథల్లోనూ స్త్రీలపట్ల పురుషుల అమానుషచర్యలని గర్హించడం చూస్తాం. అయితే, ఈరెండుకథలకీ కథాకాలం ఒకటే కాకపోవడంవల్ల, ఈరెండు కథలూ ఉమ్మడిగా ఒక చారిత్ర్యకసత్యాన్ని ఎత్తిచూపుతాయి.

స్త్రీలని హింసించే మూర్ఖులు ఏకాలంలోనూ ఉంటూనే ఉన్నారు. మొదటికథలో ఈ హింస ప్రధానాంశమయితే, రెండోకథలో కేవలం సందర్భానుసారం చేసినవ్యాఖ్యానంగా కథలో చోటు చేసుకుంది.

పాత్రలన్నిటినీ, అన్ని తరగతుల్లోనూ పరిశీలించి చూసినప్పుడు  మనిషికి తనలో తనకి ఉన్న నమ్మకం, అభిజాత్యం ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తాయి. కళావంతులు, దేవదాసీలు – సంఘం ప్రసాదించిన నామధేయాలన్నిటినీ తృణీకరించి, చంద్రంతల్లి తనని తాను వెలి వేసుకుంది. ఆవిడపెంపకంలో తాను పెంచుకున్నచంద్రానికి కూడా అదే తత్త్వం అలవడింది. “ధర్మపన్నం”, “ఆతిధ్యం” కథల్లో గృహస్థు భార్యని అతిథులసేవలో నియమించడం న్యాయం అంటూ తాతగారిచేత చెప్పించడం, స్త్రీలు ఆ ధర్మాన్ని ప్రశ్నించకపోవడం ఈనాటివిలువలదృష్ట్యా హేయంగా కనిపిస్తుంది. ఈవిషయం ఎత్తిచూపడమే రచయిత ఆశయమా ఈకథలు రాయడంలో? మరి ఈనాడు స్వేచ్ఛపేరున, నవనాగరీకంపేరున ఇదే జరగడం (wife swapping, swinging లాటివి) గమనిస్తే, ఈకథలు వక్రోక్తి అనొచ్చు. అన్యాపదేశంగా  వర్తమానంలో కూడా ఈ ఆచారం కొనసాగుతూనే ఉందన్న హెచ్చరిక కావచ్చు. వర్తమానాన్ని తీర్చిదిద్దుకోడానికి గతాన్ని గూర్చిన అవగాహన అవుసరం. ఇదే రచయిత ఆశయం కావచ్చు. బహుశా విజ్ఞులయిన పాఠకులే నిర్ణయించుకోవాలి.

ధర్మంపేరుతో బిచ్చగాళ్లవిషయంలోనూ, సాంఘికన్యాయంపేరుతో భోగంవారి విషయంలోనూ పైతరగతివారు చేస్తున్న ఆర్భాటాలకీ, ఆ ఆర్భాటాలలోని కృత్రిమతకీ రూపకల్పన “ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణం.” “పల్లవి” కథలో “కడుపు మాడ్చడం కన్నా నింపడం మహాపాతకం” అంటాడు బిచ్చగాడు. ఇంతమంది ఇంత చేస్తుంటే మరి బిచ్చగాళ్లసంఖ్య తగ్గదేం? అంటే సమాధానం ఏదీ?

ఇది మద్రాసు మహానగరంలో కాలానికి కొలమానంగా సృష్టించబడిన గడియారం కథ.  “మీకు టైం చెప్పడమే మాపనా?” అని ఎద్దేవా మనుషుల్ని ప్రశ్నిస్తుంది గడియారం. ఈప్రశ్నతో పాఠకుడికి నవ్వు రాకమానదు. అయితే కథ కడకంటా చదివినతరవాత కథకుడి ఆంతర్యం బోధపడుతుంది. టైము లేదూ, టైము లేదూ అంటూ కిరకిరలాడేవాళ్లందరూ గమనంలో ఉంచుకోవలసింది ఆ కొలమానాలనీ, తద్వారా అనేకానేక పరిథులనీ నిర్మించుకున్నది మానవులేనని. గడియారానికేముంది, కీ యిచ్చి, ముళ్లని ఎక్కడ అమరిస్తే, అక్కడినుంచే తిరుగుతూ పోతుంది. మనుషులే నిర్ణయించుకోవాలి తమ జీవనసరళి.

ఈకథలన్నీ ఒక ఎత్తయితే, ప్రాచీనగాథలలోని పాత్రలతో తనదైన శైలిలో కథని మలచడం మరో ఎత్తు. “వనమాలి”, “రంగవల్లి,” “రవిచంద్రిక” ఈకోవలోనివి. ఈకథలో విశేషం రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథనరీతి. వీటిలో నిజం ఎంత, కల్పన ఎంత, సందేశం ఏమిటి లాటి చర్చలకి ఆస్కారం లేదు. ఒక సుందర సురుచిరకావ్యం చదివిన తృప్తి కలుగుతుంది ఇవి చదివినప్పుడు. అంతే.

మల్లాదివారి కథల్లో కొట్టొచ్చినట్టు కనిపించేది వారి భాషాపాటవం. ఇప్పుడు తెలుగులో ఇంగ్లీషు ఎంత ఉందో ఆ రోజుల్లో సంస్కృతం అంతా ఉండేది. మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథల్లో జానుతెనుగూ, క్లిష్టసంస్కృతసమాసాలూ కూడా కలగాపులగంగా చోటు చేసుకున్నాయి. విశేషం ఏమిటంటే ఈరెండు పాయలనీ ఒకగాటకి కట్టి కథని నడిపించిన ఆయన రచనాకౌశలం.

ఒకప్రక్కన అసలుసిసలైన తెనుగు జాతీయాలు “మంచిమాట చేసుకురానా?” (భోజనంఏర్పాట్లు చేసుకురానా అన్న అర్థంలో), “పిల్లది లోజెడ్డది” (పిల్లకి జ్వరం వచ్చింది) వంటి వాక్యాలు తెలుగుభాషమీద మమకారం ఉన్నవారిమనసులని అలరిస్తాయి. “కాకినాడ పరగణావాళ్లు తిడుతున్నప్పుడు వారినోటివెంట యెంత చక్కని జానుతెనుగు రేగుతుందనీ …” అంటారు రచయిత “పల్లవి” కథలో. అలాటి జానుతెనుగు విని, ఆకళించుకుని, హక్కుభుక్తం చేసుకుని, ప్రతిభావంతంగా తనకథల్లో వినియోగించుకున్నారాయన.

కడుపు మండినప్పుడు నోటివెంట వచ్చేది అచ్చతెలుగేననడానికి నిదర్శనంగా “ఖామోష్”, ‌“సర్వమంగళ” కథల్లో భాష చెపుతుంది. “ఖామోష్” కథంతా అద్భుతమయిన మాండలీకంలో ప్రధానపాత్రద్వారా వింటాం. తల్లి తనని ఒక తలమాసినవాడికి అంటగట్టబోతే కాదని, తండ్రిని ఎదిరించి, తనని ఆదరించిన మారాజుదగ్గర చేరి, ఆయన మట్టి అయిపోగా, తెలుసుకున్న జీవితసత్యం “ఆడకూతురికి ఓకంట యెన్నెలుండాలి, ఓకంట కత్తులుండాలి – గొంతులో కోయిలుండాలి. కొరడా ఉండాలి … గుబుల్ తప్పితే నరమానవుడు మనకి గులామే.. .. మాలిక్ కాడే? ఫికర్ నయ్. – ఇది యాదుంచుకు బదుకు,” అంటుంది కథానాయిక.

మంచికథకి ఒక ముఖ్యలక్షణం పాఠకుడిలో ఉత్సుకత నిలపగలగడం. శాస్త్రిగారికథల్లో ఉత్సుకతతోపాటు వాక్చాతుర్యం కూడా సరిసమానంగా తులతూగుతూ పాఠకుడికి ఉల్లాసం కలిగిస్తుంది. అంచేత పాఠకుడిదృష్టి ఒక్కకథమీదే కాక – అంటే ముందేం జరుగుతుందన్న కౌతుకం ఒక్కటే కాక – ఆ పదరమ్యతకి పరవశిస్తుంది కూడా.

సాహిత్యం ప్రతీత్మకం. కథనంలో ధ్వని ఒక ముఖ్యమయిన అంశం. వాచ్యం చేయడానికి మనసొప్పని ఆలోచనలకీ, పాఠకులమేథని సాన పెట్టడానికీ పనికొచ్చే సాధనం ధ్వని. రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథల్లో ఈ ధ్వని అపారం. కదాచితుగా పాఠకుడిని తికమక పెడుతుంది కూడా. ఒక సన్నివేశంలో గానీ, సంఘటనలో గానీ ఏంజరిగింది అన్న వివరణ కంటే ఆయా సమయాల్లో పాత్రలఅనుభూతికి – పాత్రలు ఎలా స్పందించేయి అన్నవిషయానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిస్తారాయన. రచయిత కూడా పాత్రలతో తాదాత్మ్యం పొంది రాస్తున్నారేమో అనిపిస్తుంది. ఆప్రవాహంలో ఒకొకప్పుడు ఏ మాటలు ఎవరు అంటున్నారో కూడా స్పష్టం కాక పాఠకుడిని తికమక పెడతాయి. ఈసంవిధానానికి కారణం మనకి అనూచానంగా వస్తున్న జానపదసాహిత్య కథనరీతి కావచ్చు.

కొన్ని కథల్లో కొటేషన్ మార్కులు అసందర్భం అయి కథని గందరగోళం చేస్తాయి. మరి వెనకటిరోజుల్లో ఇలాటివిషయాలు పాఠకులని బాధించలేదేమో కానీ ఈరోజుల్లో మాత్రం పాఠకుడిని చిరాకు పెట్టడం తథ్యం. ఉదాహరణకి “గృహిణీపదం” చూడండి. ఇవి పునర్ముద్రణలో సవరించి ఉండేది.

చివరిమాటగా, భాషవిషయంలో ఒకమాట చెప్పకతప్పదు. భాషాభిమానులకి మృష్టాన్నంవలె పరమానందం కలిగించే ఈకథల్లో నాబోటి సామాన్యపాఠకులకి అర్థంకాని నుడికారాలు ఉన్నాయి. కొన్ని సందర్భాన్నిబట్టి గ్రహించుకున్నా, కొన్ని సందర్భాల్లో ఈయనేమటి అంటున్నారు అనిపించక మానదు. “అధికచక్కంది”, “రాళ్లు చేస్తూ” వంటి పదబంధాలు తమాషాగా తోస్తాయి. కొన్నిచోట్ల అచ్చుతప్పులేమో అనిపించింది.

నిజానికి ఈనాటి తెలుగులో వాడుకలో లేని, లేదా చాలామందికి తెలీని నుడికారాలు రామకృష్ణశాస్త్రిగారికథల్లో చాలా కనిపిస్తాయి. తెలుగుభాషలో ఇలాటి జానుతెలుగు నుడికారాన్నీ, జాతీయాలనీ నిలబెట్టుకోడానికి, వాటిని సేకరించి ఒక నిఘంటువు తయారు చేస్తే బాగుండుననిపిస్తోంది. ఈమాట నేను రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథలు మాత్రమే దృష్టిలో పెట్టుకుని చెప్పడంలేదు.

శిల్పంవిషయంలో రామకృష్ణశాస్త్రిగారి అభిప్రాయం – కథకి తలా, తోకా ఉండాలా అంటే అది పాత్రలయిష్టం. కథని మొదలు పెట్టడంవరకే రచయిత బాధ్యత. ఆతరవాత పాత్రలే కథని నడిపిస్తాయి (రచయిత. నేనూ, నాకతలు) అని.

కథాసాహిత్యం జాతిచరిత్ర చెబుతుంది. మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రిగారికథలు అందులో హృద్యంగమమయిన భాగం అని ఒప్పుకోక తప్పదు.

(avkf.org లో డిసెంబరు 2005లో ప్రచురించినవ్యాసం కొలదిమార్పులతో తిరిగి ఇక్కడ పెడుతున్నాను. అజోవిభో ఫౌండేషన్‌వారికి కృతజ్ఞతలు.)

ప్రకటనలు

రచయిత: మాలతి

పేరు నిడదవోలు మాలతి. మంచి తెలుగులో రాసిన కథలు చదువుతాను. చక్కని తెలుగులో రాయడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

7 thoughts on “మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రిగారి కథలు”

  1. @సూర్యుడు, చదివి మీ అభిప్రాయాలు చెప్పండి మరి.
    @ శి.రా.రావు, ధన్యవాదాలు.
    @ సుజాత, నీ అభిప్రాయాలకోసం ఎదురు చూస్తున్నాను.

    మెచ్చుకోండి

  2. మాలతి గారూ !
    మల్లాది గారి కథల మీద సవివరమైన, సమగ్రమైన సమీక్ష వ్రాసారు. ఎప్పుడో చదివిన ఆ కథలు లీలగా గుర్తున్నాయి. ఇప్పుడు మీ ద్వారా మళ్ళీ చదివినట్లయింది. ఇంతమంచి సమీక్షనిచ్చినందుకు మీకు అభినందనలు.

    మెచ్చుకోండి

  3. ఇప్పటివరకు వీరి కథలుగురించి వినడమేకాని ఎప్పుడూ ఏవీ చదవలేదు, వీలు చూసుకుని చదవాలి.

    ~సూర్యుడు 🙂

    మెచ్చుకోండి

నాటపా మీకు నచ్చిందో లేదో చెప్తే చాలు. బాగులేకపోతే ఎందుకు లేదో చెప్పినా సంతోషమే.

Please log in using one of these methods to post your comment:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s