జాలి ఒక విశేషభోగము

జాలి విశేషభోగము (luxury) అని ఎందుకన్నానో తరవాత చెప్తాను. అసలు జాలి చూపడానికి కారణం కష్టాలు కదా.

ఎవరికైనా కష్టం వచ్చిందంటే అయ్యో అనిపిస్తుంది. మొదట కష్టం అంటే ఏమిటో చూదాం. Continue reading “జాలి ఒక విశేషభోగము”

వానరహస్తం

శీర్షిక వివరణ

ఈకథ 1971లో జయశ్రీ పత్రికలో ప్రచురించారు. అప్పట్లో పాఠకులతో చర్చలు ఇప్పుడున్నట్టు లేవు కనక ఈ శీర్షికగురించి ఎవరూ నన్ను అడగనూ లేదు. నేను చెప్పనూ లేదు. ఇప్పుడు కనీసం కొందరు Continue reading “వానరహస్తం”

కల నిజమవుతుందా?

కాఫీ ఫిల్టరులో కాఫీపొడివేసి, వేణ్ణీళ్లు పోస్తూ ఆలోచిస్తున్నాను తెల్లవారుఝామున వచ్చిన కలగురించి. మామూలుగా నాకు కలలు రావు. వచ్చినవి పూర్తిగా జ్ఞాపకం ఉండవు. జ్ఞాపకం ఉన్నంతలో చెప్పకోడానికేం ఉండదు. కానీ ఈమధ్య తరుచూ ఎవరో ఒకరు కనిపిస్తున్నారు. మనం ఏమి ఆలోచిస్తూ పడుకుంటే అవే కలలొస్తాయంటారు. నాకు కనిపిస్తున్నవాళ్ళందరూ నేను “కలలోనైనా” తలుచుకోనివాళ్లే అక్షరాలా. ఒకరిద్దరయితే నాకు ఇష్టం కూడా లేదు. ఇప్పుడు లేరు కానీ ఉన్నప్పుడు వారిని కలవడం నాకేమంత ఆనందదాయకం కాలేదు. ఏదో మొక్కుబడిగా కలుసుకోడం, నాలుగుమాటలాడి అయిందనిపించుకు బయటపడడమే. అలాటిది 40 ఏళ్ళతరవాత మళ్ళీ ఇప్పుడు కలలో కనిపించడమేమిటని. వీళ్ళు ప్రత్యక్షమవడానికి నాకేమీ కారణం కనిపించలేదు. సరే కథకి కాళ్లేమిటి, ముంతకి చెవులేమిటి అంటారు. కలలూ అంతే అనుకుని ఊరుకున్నాను. కలలు నిజం కావని నాకు తెలుసు. కలలో నీళ్ళు కనిపిస్తే నిధి కనిపిస్తుంది అనేది మాఅమ్మ. నాకు కలలో అనేక జలప్రళయాలు కనిపించేయి కానీ నిధి ఎప్పుడూ తగల్లేదు. అంచేత కూడా కలలు నిజం కావని నమ్మేను.  అయితే పాములు కనిపిస్తే మంచిదేనట. సృజనాత్మకతకి చిహ్నంట. చందమామలో కథల్లో పిల్లవాడు చెట్టుకింద పడుకుని ఉండగా పాము వచ్చి పడగ పడితే, ఆ తరవాత రాజు కావడం చదివేను. కలలో పాము పడగ పడడితే కోటికి పడగెత్తుతాడని కూడా అంటారు. అలాగే తీరని కోరికలకీ, తట్టుకోలేని భయాలకీ కూడా చిహ్నం అంటారు. నాకు ఇవేవీ అర్థవంతమైనవిగా కనిపించలేదు. అంచేత నిద్రలో కల రావడం ఏదో సినిమా చూడడంలాటిదే అనే నిశ్చయానికొచ్చేను.

ఇంతకీ రాత్రి ఒచ్చిన కల కూడా నాకు మరొకరకంగా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఈమధ్య నేను అట్టే దూరాలు వెళ్ళడం లేదు. ఇంటికి నాలుగుమైళ్ళలోపునే నాప్రయాణాలన్నీ. అసలు ఎక్కడికీ వెళ్లాలని కూడా అనుకోడం లేదు. మరి అలాటప్పుడు ఈ హైవేప్రయాణం ఏమిటి?

000

చాలాకాలం అయింది హైవే ఎక్కి. కనుచీకటి కమ్ముకుంటోంది చెవిలో రహస్యం ఊదుతున్నట్టు. ఎదురుగా పెద్ద ఇల్లు కనిపించింది పాతకాలపు మట్టిమిద్దెలా ఉంది. పరిచయమైన పరిసరాలు కాదు. బెరుగ్గా చుట్టూ చూస్తూ లోపలికడుగు పెట్టేను. అడ్డపంచెల్లో చుట్టముక్కల్తో, నీరుకావిరంగు చొక్కాలతో జనాలు తారట్లాడుతున్నారు నడవలో. ఓపక్క అయ్యరుహోటలులో కనిపించే బల్లలు నాలుగున్నాయి. ఓమోస్తరు పెద్దపల్లె కాబోలు. నావేపు చూసేడొకాయన చూసేరు ఎవర్నువ్వు అన్నట్టు.

దారి తప్పిను.

ఏఊరు

చెప్పేను.

అతను పక్కవాడిని చూసేడు నీకు తెలుసా అన్నట్టు.

తెలీదన్నట్టు తలూపేడు ఆపక్కవాడు.

నావేపు చూసి తెలీదన్నట్టు తలూపేడు.

నేను దిగులుగా చుట్టూ చూసేను.

ఎవరూ ఎప్పుడూ విన్నట్టు లేదు మాఊరిపేరు.

దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి బయటికొచ్చి అటూ ఇటూ చూసేను. మొండిధైర్యం వచ్చింది. సరే, భూమి గుండ్రంగా ఉంటుంది కనక ఎటు వెళ్ళినా ఏదో సమయంలో ఉన్నచోటికి రాకతప్పదు. నేను మాఊరు చేరకతప్పదు అనుకుని కారెక్కి మళ్లీ కొంతదూరం వెళ్లేను.

రోడ్డువార మరో ఇద్దరు కనిపించేసరికి మళ్లీ ఆశ. కారాపి, ఫలానాఊరికి దారి తెలుసా అనడిగేను. అందులో ఒకతను అటు అంటూ చూపేడు నేను వచ్చినదారినే.

ఆహా నేను అటు వెళ్ళవలసింది ఇటు వెళ్తున్నాన్నమాట అనుకుని రథం వెనక్కి తిప్పేను.

ఇంటిముందు కారాగింది.

000

కళ్లు తెరిచి చూస్తే కిటికిలోంచి చదరంత ఆకాశం తెలతెలబోతూ కనిపిస్తోంది. నెమ్మదిగా లేచి, మొహం కడుక్కుని వంటింటిలోకి వెళ్ళేను కాఫీ పెట్టుకోడానికి. కల?? నాకే నమ్మకం కుదరలేదు చాలాసేపు. అంత స్పష్టంగా ఉంది ఆ కల. పైగా మాఊరిపేరు ఖచ్చితంగా చెప్పేను కలలో కూడా.

అలా జరుగుతుందా? ఏమో? నాకెప్పుడూ కల ఇంత స్పష్టంగా మనోఫలకంమీద కనిపించలేదు.

000

కాఫీలాటి నిత్యకర్మలు ముగించుకుని, టీవీలో తాజావార్తలు, ముఖపుస్తకం సేవ పూర్తి చేసుకుని, ఈరోజు కార్యక్రమం ఏమిటా అని ఆలోచించుకున్నాను అలవాటు ప్రకారం. చాలాకాలంగా అనుకుంటున్నాను చిన్న సంచీ ఒకటి కొందాం అని. టార్గెట్‌లో దొరుకుతుందేమో అనుకుని బయల్దేరేను. అట్టే దూరం లేదు. పక్కవీధిలో నాలుగుమైళ్లు.

కలగురించే ఆలోచిస్తూ మైలున్నర వెళ్ళేనేమో ఈదారి కాదని అర్థమయిపోయింది. సరే పక్కవీధిలోకి వెళ్లి వెనక్కి తిరుగుదాం అనుకుని అటు వెళ్లేను. నాకు తెలిసేలోపున gated parking lotముందున్నాను. గేటు కాపరి ఆగమని సౌంజ్ఞ చేసి ఎక్కడికి అంది.

“దారి తప్పిపోయేను. వెనక్కితిరగడంకోసం ఇటొచ్చేను,” అన్నాను బుద్ధిగా.

“సరే వెనక్కి తిరుగు,” అని నాకు చెప్పి, అట్నుంచి,ఇట్నుంచి వస్తున్న రెండు కార్లు ఆపి, దారి చేసింది.

బతుకు జీవుడా అనుకుంటూ వెనుదిరిగేను. కల నిజమయిపోయింది! పైగా ఒక్క పూటలో!! తెల్లవారుఝామున వచ్చినకలలు సత్వరం నిజమవుతాంటారు. అది కూడా ఋజువైపోయింది.

ఏమో ఇన్నాళ్లు నిజం కాలేదు కానీ ఇప్పుడు శుక్రమహర్దశ ప్రవేశించిందేమో.  ఇలా అనుకోడం నాకు బాగుంది. ఆ హుషారులో ఈరాత్రి ఓ లక్ష కలిసొచ్చినట్టు కలొస్తే బాగుండు అనిపిస్తోంది. మరీ ఒక్క పూటలోనే నిజం కాకపోయినా ఫరవాలేదు. రెండు రోజులాగడానికి నాకేమీ బాధ లేదు.

000

ఇదంతా రాసేసి పోస్టు చేయబోతూ నాపాత రాత మరొకటి, కలలు నిజాలు (నిజానికి నా చిన్ననాటిది) గుర్తొచ్చింది. లింకు ఇదుగో

ఈలెక్కన చూసుకుంటే ఇవాళ నాకల నిజమైంది రెండోమారన్నమాట. హా. ఆనందమానందమాయే.

(జులై 28, 2017)

 

ఆనవాళ్ళు లేవు

గంభీరంగా విస్తరించుకున్న అంభోరాసి

శూన్యంగా ఆకాశం

కాకలు తీరీన ఏ చిత్రకారుడో తీరిచి దిద్దిన క్షితిజరేఖ

పాదాలక్రింద జారిపోతున్న ఇసుకరేణువులు

ఒడ్డున నిర్దుష్టంగా రూపు కట్టనినీడలు

అశ్రాంతంగా ఒకొక అలా మోసుకొస్తున్న మరో కల

ఈ తీరం వదలడానికి మనసొప్పదు

రేపటిదాకా ఆగడానికి నాహస్తం ఒప్పదు.

Left  No Imprints

The ocean shines like royal fanfare

The sky sports boundless void

The horizon like a straight line drawn by an exquisite artist

Nondescript shadows on the shore

Sand slips quietly under my feet

Each wave bursting forth a new dream

My heart will not let me leave the shore

My hand will not let me defer the thought to the next day.

(July 25, 2017)

చిలిపి భాషలు

ఏెంటో మహారచయితల చమత్కారాలు అపురూపమయినట్టు మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పుకుంచారు కానీ ఏపేరు ప్రతిష్ఠలూ లేని అనామకులలో హాస్యానికి, చమత్కారబాషణలకీ  కొదువ లేదు. అలాటివారి కథలివి. Continue reading “చిలిపి భాషలు”

నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే మలిభాగం.

ముఖపుస్తకంలో జీవితచరిత్రలమీద చిన్న చర్చ పెట్టేక, ఇది రాస్తే బాగుండు అనిపించింది.

పదేళ్ళక్రితం “ఈభూమి” పత్రికకోసం ఒక వ్యాసం రాసేను. (లింకు ఈవ్యాసం చివరలో ఇచ్చేను). వారు అడిగింది నా జీవనదృక్పథం మీదే కానీ రాయడం మొదలు పెట్టేక, జీవనదృక్పథం అంటూ నాకు వేరే ఏమీ లేదని తోచింది. ఇప్పుడు అంటే పదేళ్ళతరవాత మళ్లీ అది చదువుతుంటే, కొన్ని అంశాలు తాజీకరించవలసిన అవుసరం కనిపిస్తోంది. Continue reading “నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే మలిభాగం.”

నాసాహిత్యదృక్పథం తొలిభాగం

నాజీవనదృక్పథం నాసాహిత్యదృక్పథమే…
–నిడదవోలు మాలతి
(“ఈభూమి” వారపత్రిక, హైదరాబాదు, కి సమర్పించినవ్యాసం, మార్పులతో)

నాజీవనదృక్పథం రాయమని మీభూమి వారపత్రికకోసం కేతు విశ్వనాథరెడ్డిగారు అడిగింతరవాత చాలా నేను ఆలోచించవలసివచ్చింది. ఎందుకంటే నేను జీవితంగురించి అంత లోతుగా ఆలోచించను ఆరోగ్యంకాదని. జీవితం సీరియస్‌గా తీసుకోను. చాలా చిన్ననాడే “నేను వేర”న్న అభిప్రాయం నామనసులో స్థిరపడిపోయింది. అంటే హెచ్చుతగ్గులమాట కాదు నేను చెప్తున్నది. నేనెక్కువ అని నేనెప్పుడూ అనుకోలేదు కాని వేరని మాత్రం అనుక్షణం అనిపిస్తుంది. పదిమంది నడిచేదారి పనిగట్టుకు తప్పుకుతిరిగే జాతి నాది.

మేం ఐదుగురం. నానెంబరు నాలుగు. నాకు జ్ఞానం వచ్చిందగ్గర్నించీ (ఆలస్యంగానేలెండి) నేను మాఅమ్మతోపాటే ఎక్కువగా తిరుగుతూండేదాన్ని అంటే, పురాణాలకీ, ఉపన్యాసాలకీను. అంచేతేనేమో కాస్త నిరీహ(నిర్మోహం?)లాటిది అలవాటయి, దేనికోసం గానీ దేవులాట్టం కొరవడింది. కలడు కలడనేవాడు కలడో లేడో గానీ, నాకు మాత్రం ఎవరో నావెనకుండి నన్నాదుకుంటున్నారనిపించిన సందర్భాలనేకం. అది తెచ్చే ధైర్యం మూలాన బీపీ గట్రా రావనీ, నావెనక దేవుడో మరోడో సదా వున్నాడనుకోడం సుఖం అని తెలుసుకున్నాను. దానివల్ల నష్టం లేకపోలేదు. అది పోటీమనస్తత్త్వం బొత్తిగా లేకపోవడం. నాకు ఏంబిషనుందని చాలామంది అంటారు. నాకు మాత్రం కాగడా పెట్టి వెతుక్కున్నా కనిపించలేదు. నాదృష్టిలో అది బతుకుతెరువుకోసం తడుములాడుకోడం అంతే.

మరో సౌఖ్యం నిర్భీతి. ముందు చూసుకోకుండా పూరాగా విచ్చుకున్న కనులతో గోతిలోకి దూకేస్తాను. ఇప్పటికీ తల్చుకుంటే అంత మూర్ఖత్వమేమిటి అనిపించే సంఘటన 1953లో, ప్రత్యేకాంధ్రకోసం పోరాటం జరుగుతున్న రోజుల్లో. అప్పుడు నాకు పదహారు, ఇప్పటిపిల్లలతో పోలిస్తే ఆరనుకోవచ్చు. విశాఖపట్నంలో మాయింటిముందు కలెక్టరాఫీసు-అరమైలు నిడివిగల రాతికట్టడం. జనాలు ఆబిల్డింగుమీద పడ్డారు. పోలీసులు తుపాకీలతో తయారయేరు వాళ్లని తరిమికొట్టడానికి. నేను మాడాబామీద నిలబడి చూస్తున్నాను. బెదిరి, చెదిరి పారిపోతున్న జనాలు, వారిని బెదరగొడుతున్న పోలీసులూ కనిపించారు కాని నిజంగా ఏం జరుగుతోందో తెలిసింది కాదు. అంచేత నేను నిదానంగా మెట్లు దిగి, గేటు తోసుకుని, మాయింటిముందున్న మట్టిదిబ్బచుట్టుతిరిగి కలెక్టరాఫీసువేపు నడక సాగించాను బీచిలో షికారు కొడుతున్నంత కులాసాగా. కలెక్టరాఫీసు వందగజాలు దూరం వుందనగా, అందరూ నాకెదురొచ్చి నన్ను దాటుకు ఉరకలూ పరుగుల్తో సాగితుండగా. ఓజవాను నన్ను చూసి, “ఏయ్, ఏడకి” అన్నాడు. నేను కలెక్టరాఫీసువేపు చూస్తూ, “ఏంజరుగుతోందో”నని అన్నాను. అతను, “ఫో, ఫో, ఇంటికి పో”, అన్నాడు. “సరే”, అని వెనుదిరిగి వచ్చేసాను.
ఇది నారెండో దుర్వ్యసనం – ఎవరు ఏంచెప్పినా వినడమే. ఏడాదిక్రితం “కోపం” కథ రాసినప్పుడు ఓపాఠకుడు “ఆకాంతంపాత్ర ఏమిటి – కూచోమంటే కూచోడం, నిల్చోమంటే నిల్చోడం, ఆవిడకి ఎన్నేళ్లు?” అని విసుక్కున్నాడు. ఏంచేస్తాం సార్, ఉంటారు అలాటివాళ్లు కూడా. నాజీవితం ఇంచుమించు ముప్పాతిక ముగిసినా రక్తంలో అలనాటి సాంప్రదాయాలు అలాగే స్థిరంగా ఉండిపోయాయి జీడిమరకల్లా. ఎవరేం చెప్పినా వింటానిప్పటికీ చిన్నా, పెద్దా అన్న వివక్షత లేకుండా. మాఅమ్మాయి నన్ను జబ్బ పుచ్చుకు పక్కకి లాగి, మామ్ వుయ్ నీడ్ టు టాక్ అంటే సరేనంటాను కాని వాదనలకి దిగను.

నాచిన్నతనంలో విరివిగా వెలువడిన పత్రికలో పుస్తకాలో చదవడం, వాటిని గురించి ఆలోచిస్తూ డాబామీద కూర్చోడం నాకు అలవడిన మరో దురలవాటు. మాఅమ్మ “ఎందుకలా ఆలోచిస్తూ కూర్చుంటావు, బ్రెయిను చెడిపోతుంది” అంటూ చీవాట్లేసేది కూడాను మా అమ్మ.

పదికథలు చదివితే ఓకథరాయొచ్చు అనిపించింది ఆరోజుల్లోనే. ఎలాగంటే, ఒకకథ చదివినప్పుడు, ఆకథగురించి ఆలోచిస్తాం కదా. ఇప్పుడయితే పాఠకులు గబగబా తమ అభిప్రాయాలు సంపాదకులకి రాసిపారేసి పొంగిపోతున్నారు కాని ఆరోజుల్లో తమలో తాము ఆలోచించుకునే పాఠకులే ఎక్కువ. కనీసం అది నాఅలవాటు. ఉదాహరణకి ఒకకథలో ఒకాయన బుకాయింపుల పుట్ట అనుకోండి. పొట్ట కోస్తే ఒక్కనిజం కనిపించదు. మరి ఆయన అబధ్ధాలు చెప్పకపోతే కథ లేకుండా పోతుందా? నాకథ దేవీపూజ చదివి ఒక యువరచయిత్రి “ఆయన భార్యతో ఉన్నదున్నట్టు స్పష్టంగా చెప్తే తగువు లేకపోను కదా” అన్నారు. అదే నిజమై, ఆభర్త నిత్యసత్యవ్రతుడే అయి సదా సత్యవాక్కులే ప్రవచించుతుంటే ఏమవుతుంది? కథ ఆగిపోతుందా? పోవచ్చు. పోకపోవచ్చు. ఆయన తన నిజాలతో అదేపనిగా వూదర పెట్టేసి మరోకథకి శ్రీకారం చుట్టొచ్చు. ఈకూర బాగులేదు, ఆచీర బాగులేదు, నీతో కంటే మీచెల్లెలితో సినిమాకెళ్లడమే నాకు ఎక్కువ ఇష్టం అంటూ ఏకధారగా కటికసత్యాలు చెప్పేశాడనుకోండి. అపుడు మరో రకం సంఘర్షణ పుడుతుంది. “అలా కాకపోతే ఇలా అవొచ్చు” అన్న ఊహే మలికథకి తొలిమెట్టు.

సరిగ్గా 20 ఏళ్లకిందట 1987లో నేనురాసిన, ఇప్పటికీ నిత్యనూతనంగా సంకలనాల్లోనూ పత్రికలలోనూ (నాప్రమేయం లేకుండానే) పునః పునః ప్రత్యక్షమౌతున్న నాకథ, “నిజానికీ, ఫెమినిజానికీ మధ్య”కథకి కూడా ఇదే ప్రాతిపదిక – పేరుప్రతిష్ఠలకోసం కుహనావిలువల చెక్కభజన. ఆరుద్ర రాసిన “సీతాకోకచిలకలు” రేడియో నాటికలో ఈమనస్తత్త్వం అద్భుతంగా చిత్రించారు, మీకూ గుర్తుండేవుండొచ్చు.

నిజానికి “నిజం చెప్పడం” ఒక వైయక్తిక విలువ. అలా నిజం, నిజం, నిజం, అంటూ సంధి కొట్టినవాడిలా గిలగిల్లాడుతూనే కొంపమీదకి తెచ్చుకున్నాను. చాలామంది సుహృన్మిత్రులు అనుకున్నవారికి నీళ్లధార అయింది ఈకారణంగానే. అంచేత కూడా నాజీవనదృక్పథం ఏమిటో ఎందుకు ఇలా రూపొందిందో నాకే తెలీదు.

ఓహెన్రీ చదివినతరవాత అలాటికథ రాయాలన్న ఉత్సాహం, అప్పట్లో నేను పనిచేస్తున్న లైబ్రరీలో ఒక ఎటెండరు ఒక పాతకాలపు గొలుసు అమ్ముకోడానికి నాదగ్గరకి తీసుకురావడం “ఓగొలుసుకథ”గా రూపు దిద్దుకుంది. నాకెప్పుడూ నగలమీద సరదాలేదు, ఇది కూడా పురాణకాలక్షేపాల ఫలితమే కావచ్చు. ఆరోజు అతను “మీరు తీసుకుంటే బావుంటదమ్మగారూ” అన్నమాట నేను జన్మలో మరవలేను. తనదగ్గర కాకపోతే, తనకి ఆప్తులయిన వారిదగ్గర తనవస్తువు వుంటుందని అతను తృప్తి పడడం చూసి అవాక్కయిపోయాను. అదొక అద్భుతమైన అనుభవం. ఒకరకం మనస్తత్త్వం సూచనప్రాయంగా ఆరోజున విశదమయింది నాకు.

కథల్లో నన్ను ఆకట్టుకునే మరోలక్షణం చమత్కారం. ఈనాడు కొందరు అడిగే ప్రశ్నలు అసందర్భంగా కనిపించేది ఈకారణంగానే. అరిటిపండు చేతిలో పెడితే, ఏపక్కనించి మొదలెట్టాలి, ఇన్స్‌ట్రక్షన్ మాన్యూల్ ఏదీ అని అడిగినట్టు అడిగేపాఠకులకి నేను చెప్పగల సలహా ఏమీలేదు. కధలు గోరుముద్దలు తినిపించినట్టు ఉంటే నాకు కిట్టదు. ఒక సమస్యనో, సందర్భాన్నో తీసుకుని సూచనప్రాయంగా ఓకోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది మంచికథ. పాఠకుల మెదడుకి మేత పెడుతుంది. నిజానికి చిన్నకథ ఏసమస్యనైనా సంపూర్ణంగా చర్చించి తాడో పేడో తేల్చేయాలి అనుకోడం ఒకరకంగా అమాయకత్వమే నన్నడిగితే.

దేశంలో వున్నప్పుడు పత్రికలు, పుస్తకాలు నానేస్తాలయితే, అమెరికా వచ్చేక టీవీ, కంప్యూటరూ నాకు ఆప్తమితృలయేయి. ఇక్కడ (మాడిసన్లో) తెలుగువాళ్లు అట్టే మంది లేకపోయినా, వున్నవాళ్లకి నేనంటే ప్రత్యేకాభిమానమే అయినా, వాళ్లకీ నాకూ అంతస్థుల్లో, అభిరుచుల్లో, వ్యాపకాల్లో సహస్రాంతం తేడా వుండడం మూలానా, మొదట్నుంచీ నాది ఒంటెత్తుగుణం అవడం మూలానా, … ఇలా చాలా చాలా మూలాల మూలాన నేను నాగూట్లోనే పడి వుంటానెప్పుడూను. నాకు నేనే నాబెస్టుఫ్రెండునీ, క్రిటికునీ, కాన్పడాంటునీ.

ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే అలాటిరోజుల్లోనే కంప్యూటరుమీద పడి వెబ్‌సైటు తయారు చేయడం నేర్చేసుకున్నాను. దానికి కారణాలుః మొదటిది ఎదురుపడిన ప్రతి అమెరికనూ పదేపదే దంపుళ్లపాటలా అడిగే స్టీరియోటైపు ప్రశ్నలు. మనసంస్కృతి తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి కేవలం చీరకట్టు, ఎరుపుబొట్టు, అరేంజిడు మేరేజీలు, కులవ్యవస్థలూ మాత్రమే కాదని తెలియాలంటే వాళ్లు మనకథలు చదవాలి అనిపించింది నాకు. అప్పటికే కొందరు అమెరికన్ స్నేహితులు అలాటి అనువాదాలు వస్తే బాగుంటాయని అన్నారు కూడాను. రెండోది తెలుగుకథలకి అనువాదాలు వస్తూన్నా అమెరికాలో ఇంకా తెలుగు అంటే “never heard of it” అనేవాళ్లే ఎక్కువ. అంచేత నాకు అనువాదాలు చెయ్యాలన్న సరదా మొదలైంది. ఆతరవాత వెబ్‌సైటు చెయ్యడం వచ్చింది. రెండూ చేరిస్తే తూలిక వచ్చింది. అయితే, అచిరకాలంలోనే నాసైటు తెలుగువాళ్లని కూడా ఆకర్షిస్తోందని అర్థం అయింది. దానికి కారణం విదేశాల్లో స్థిరపడినవాళ్లకీ, ఇంగ్లీషు అలవాటైయిపోయినవాళ్లకీ రెండిందాలా అనుభవం — కొత్తగా అలవాటైన భాషలో తాము అభిమానించే పాతకథలు చదవగలగడం. ఇక్కడ మరోమాట కూడా చెప్పాలి. నేను ప్రత్యేకించి ఇతరసైటులూ, మీడియాలలో కనిపించని రచనలకి అంటే 50, 60లనాటి రచనలకీ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం. ఇది మరింత బలాన్నిచ్చింది. మరోకారణం ఇంగ్లీషు మీడియంస్కూళ్లలో చదువుకున్నవాళ్లు తెలుగుమీద అభిమానం వున్నా తెలుగు చదవలేకపోవడం. వారికి తూలిక ఒక మంచి వనరు అయింది.

తూలికకి నేను అనుకోనంత విశేషంగా ఆదరణ లభించింది. 1950, 60ల నాటి రచయిత్రుల రచనలకి దోహదం చేసిన సాంఘికపరిస్థితులమీద నేను రాసిన వ్యాసానికి తగిలిన హిట్లు చూసినప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం ఆనందం కూడా కలిగేయి. అమెరికన్ యూనివర్సిటీో ఒక ఫ్రొఫెసరు (తెలుగువారు) వారి సైటులో మొత్తం వ్యాసం ప్రచురించేరు. తొలిసారిగా నాకృషికి అర్థం వుందనిపించిన క్షణం అదీ. 2002లో నేను హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడు అప్పటికి నాతో ఏమాత్రం పరిచయంలేని వాసా ప్రభావతిగారు పూనుకుని భారీఎత్తున సభలు నిర్వహించినప్పుడూ, విశాఖలో చిరకాలమిత్రులు గణపతిరాజు నరసింహరాజుగారు, సభలు పెట్టినప్పుడు కూడా నాకు అలాగే అనిపించింది. మొత్తంమీద అనేకులు అనేకవిధాల ప్రోత్సహించి, తూలిక నడపడం వృథా కాదు, ఒక సత్సంకల్పమే అనిపించేలా చేసారు.

తూలికలో నాతరం రచయితల, ప్రతిఒక్కరి కథ కనీసం ఒకటైనా ప్రచురించాలన్నది నా ఆశయం. అయితే చాలామంది ఎక్కడున్నారో తెలియకపోవడంచేత వాళ్ల కథలు వెయ్యడం జరగలేదు. కాని నాప్రయత్నం నేను చేస్తూనే వున్నాను. ఇంతవరకూ ప్రచురింపబడని రచయితల కథలవివరాలు మీకు తెలిస్తే నాకు పంపండి. తప్పకుండా అనువదించి వేసుకుంటాను.

వ్యక్తిగతంగా తూలికమూలంగా నాకు పడ్డ అక్షింతలు కూడా చెప్పుకోడం న్యాయం. మహారచయిత అయిన కవనశర్మగారు ఒకసారి నాతో అన్నారు, “సొంతంగా రాయగలిగినవాళ్లు అనువాదాలు చెయ్యడం ఎందుకండీ” అని. అప్పుడు నేను కేవలం అనువాదాల రచయిత (?)గా స్థిరపడిపోతున్నానా అన్న అనుమానం వచ్చింది నాకు. దాంతో నేను ఒరిజినల్ కథలు కూడా రాశాను కదా అన్న మీమాంసలో పడి, కొంత రిసెర్చి చేసి, నేను అమెరికా వచ్చిన తరవాత, అంటే 1973-2007 మధ్య, నేను రాసిన ఒరిజినల్ రచనలపట్టిక ఒకటి తయారు చేసుకుని చూసుకున్నాను. ఇది నాపూర్వపు “writing average”కి దీటుగానే వుంది. అంటే నావ్యాసంగం ఎప్పుడూ ఒక్కలాగే వుంది. అయితే మరి, నారచనలకంటె అనువాదాలకి ఎక్కువ గుర్తింపు రావడానికి కారణం ఏమిటి అంటే పాఠకులే చెప్పాలి. బహుశా నెంబర్స్ గేమ్ కావచ్చు. అనువాదాలు చేసినప్పుడు మరొకరచయిత పేరు కూడా చేరుతుంది కద!

అనువాదాలే కాకుండా, నారచనలవిషయానికొస్తే కూడా ఎవరోఒకరు భుజం తట్టినట్టు అనిపించిన సమయాలు స్వల్పంగానే అయినా లేకుండా పోలేదు. ఒకసారి ఇక్కడ ఒక స్టూడెంటు మరేదో దేశం అబ్బాయికి ఇంగ్లీషు నేర్పుతున్నప్పుడు (ఒక ప్రాజక్టుగా) తను పడ్డ శ్రమగురించి చెప్పింది. ఆఅమ్మాయి మాటతీరు చూసి, కడుప్మండి రాసిన కథ bilingual kid (తెలుగులో ఉభయభాషాప్రవీణ). కడుప్మండినప్పుడు కథలొస్తాయనడానికి ఇదొక నిదర్శనం.

నాకథ ప్రచురించాక ఒకరిద్దరు ఆంధ్రాలో ఇంగ్లీషుమీడియంస్కూళ్లలో తమ అనుభవాలు నాకు రాశారు. దానిమీద Is bilingualism in Andhra Pradesh an impossible concept? అని మరొక వ్యాసం రాసాను. అది కూడా మరేదో సైటులో కాపీ చేసుకున్నారు. నేనేదో అర్థము గలమాటే చెప్పినట్టున్నాను అనిపించిన మరొక ఘట్టం ఇది.

నాచిన్నతనంలో పిల్లలు రెండు భాషలు నేర్చుకోవడం కష్టం అని ఎవరూ అనుకోలేదు. మేం పిల్లలం కూడా అనుకోలేదు. మాకాలంరచయితలలో మూడు నాలుగు భాషలు చదివి, అర్థం చేసుకుని, అనువాదాలు చేసినవాళ్లు అనేకులు వున్నారు. నేను ఇండియాకి వచ్చినప్పుడు తెలుగు మాటాడితే, “మీరు తెలుగు మాటాడుతుంటే బావుందండీ” అంటున్నారు ఇప్పుడు!

ఒకొక్కపుడు నాకనిపిస్తుంది – మనది వీరపూజలదేశం. మన హృదయాలు చాలా విశాలం. మనకున్నది నిలబెట్టుకుందాం అన్న తాపత్రయం కన్నా పొరుగువారి నీతినీ రీతినీ హక్కుభుక్తములు చేసుకుని మురిసిపోవడమే ఎక్కువని. మీరు కాదంటే నిరభ్యంతరంగా ఒప్పేసుకుంటాను. ఈభాషాఘోష ఇప్పటికి ముగిస్తాను కాని మీరందరూ కాస్త ఆలోచించుకోవాలి రానున్న యువత తెలుగుకథలు తెలుగులోనే చదవగలపరిస్థితిలో వుంటారా అన్నది.

చూడగా చూడగా నాసాహతీవ్యవసాయమే నాజీవనసరళిలా వుంది. అంచేత చివరిమాటగా మరో రెండు విషయాలు కూడా రచనలపరంగానే ప్రస్తావిస్తాను. “అది మీకథే!”అన్నది ఒకటీ – నేనే కాదు దాదాపు ప్రతిరచయితా ఎప్పుడోఅప్పుడు ఎక్కడోఅక్కడ వినే వుంటాడీమాట. రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది.

ఎవరికథ అన్నది మొదట చూద్దాం. ఏ రచయితా వున్నదున్నట్టుగా, అంతా తనకథగా రాయరు. తన అనుభవమైనా లేదా తాను విన్న, కన్న అనుభవమైనా, కథగా మలిచినప్పుడు, చిలవలూ, పలవలూ చేర్చి “చదివించే గుణం” కూర్చిపెట్టి, రెండో మూడో పాత్రలూ, వేరే వేరే సందర్భాలూ తీసుకుని ఒక కథ తయారు చేస్తారు. అలా చెయ్యకపోతే కథ చప్పగా వుంటుంది. ఎవరూ చదవరు. సమర్థుడయిన రచయితకలంనుండి వెలువడినకథలో ఏది నిజం ఏది కల్పన అన్నది విడమర్చి చెప్పలేం. నిజానకి కథకి అది ధ్యేయం కాదు కూడా. అలాగే సాహిత్యభిమానులైన పాఠకులు కూడా ఈ కథలో మనిషి ఫలానీ ఆవిడా? ఆయనా? అని కాక, కథలో ఏంచెప్తున్నాడు రచయిత అనే చూస్తారు.

రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది. మరి పైన చెప్పినట్టు మార్పులూ, చేర్పులూ చేసినందున అది సాహిత్యప్రయోజనం గల కథ కాకపోతుందా?

సాహిత్యప్రయోజనం మీద నాకాట్టే నమ్మకం లేదు. ఎంచేతంటే ఒకకథ చదివి మనుషులు మారిపోతారని నాకు తోచదు. “అబ్బే, అది నాకథ కాదు, నేనలా అనలేదు, నేనలా చేయ్యలేదు, నన్నర్థం చేసుకోలేదు” అంటూ తమని తాము సమర్థించుకున్నవాళ్లే ఎక్కువగా కనిపించారు నాకు. నాదృష్టిదోషమేమో మరి. అంతేకానీ ఈకథ “నాగురించే, నాకే ఈసందేశం, నేనింక మంచివాణ్ణయిపోతాను” అన్నవాళ్లెవరూ తటస్థపడలేదు. కొన్నివేలసంవత్సరాలుగా మనకి కథలు వస్తూనే వున్నాయి, మంచిని పెంచమనీ, దుర్మార్గాన్ని విడనాడమనీ బోధిస్తూ. అయినా, మనుషుల్లో దుర్మార్గలక్షణాలు నశించలేదు కద. అందుకే నేను కాలయాపన కోసమే రాస్తున్నాను అనే అనుకుంటున్నాను.

కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు 80వ దశకంలో ఒక అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. ఆంధ్రజ్యోతివారపత్రికలో జానకివిముక్తి వస్తున్నరోజుల్లో. ఆయన మాటలు వున్నదున్నట్టు నాకు గుర్తు లేదు కాని ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయం, ఎవరూ ఒక కథ చదివి చెడిపోవటం జరగదు. ఆదారినే పోతున్న లేక పోదల్చుకున్నవారు ఆకథని ఆసరాగా వాడుకుంటారు తమచేష్టలు సమర్థించుకోడానికి అని. అంటే ఒక మనిషి చెడిపోడానికి గానీ, బాగుపడడానికి గానీ ఒక కథ, ఒక సినిమా, ఒక ఉపన్యాసం చాలవు. ఆమనిషి చెయ్యదల్చుకున్న పనికి కొంత దన్ను ఇస్తాయంతే.

ఈవ్యాసం “ఈభూమి వారపత్రిక”వారికి పంపినతరవాత, ఇంకా ఆలోచిస్తుంటే మరొక విషయం నాకు తోచింది. నాకు కోపం ఎక్కువ. అసలు మాయింట్లో అందరికీ కోపం ఎక్కువే. నేను ఆకథ రాయడానికి ఆ పరిస్థితి కొంత కారణం. ఇంతకీ అసలు విషయం–ఆకథ రాసినతరవాత నాకోపం ఉధృతం తగ్గింది! నేను నాకోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకోగలుగుతున్నాను. అంటే నాకథ పాఠకులలో మార్పు తేగలిగినా, తేలేకపోయినా, కనీసం నామటుకు నాకు పనికొచ్చింది. అదెంత కాదు!
000

(ఆగస్ట్ 2007)